Jaskinia Łokietka

 

Jaskinia Łokietka mieści się na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego, około 125 m nad dnem Doliny Sąspowskiej. Licząc sobie 320 m długości i 7 m deniwelacji (różnicy między najwyżej, a najniżej położonym punktem jaskini) stanowi największą spośród znajdujących się na terenie parku jaskiń. Nazywana błędnie grotą, posiada dwie duże sale: Rycerską oraz Sypialnię, dwie mniejsze oraz kilka korytarzy. Sama jaskinia powstała, zaś na skutek wyżłobienia przez wodę. Do jej wnętrza prowadzi wąska szczelina skalna, będąca pozostałością korytarza, którego strop uległ zawaleniu.

Gdy skierujemy się w głąb jaskini zauważmy, że korytarz obniża się, skręca w kierunku płd. - zach. oraz znacznie się rozszerza, wchodząc następnie w Korytarz Główny. W jego stropie znajdują się „kotły wirowe”, powstałe w czasie gdy cały przekrój jaskini był wypełniony wodą. Na ścianach korytarza widoczne są polewy oraz inne utwory naciekowe, niekiedy kontrastujące swą jasną barwą z zakopconym wnętrzem. Z Korytarza Głównego przechodzimy do Sali Rycerskiej, z której w lewo odchodzi boczny, ślepy korytarz, zaś w prawo znajdują się schody prowadzące  na wyższy poziom jaskini, skąd ciasnym przejściem przechodzi się do małej komory zwanej Kuchnią. Jest to najstarsza część jaskini, leżąca blisko powierzchni. Tu w kilku miejscach do wnętrza  przedostają się korzenie drzew. Na ścianach przesmyku i Kuchni widoczne są półki skalne oraz spłaszczenia, będące śladami modelowania jaskini przez potok przepływający swobodnie po jej ówczesnym dnie. Z Kuchni schody prowadzą do Sypialni. Dno Sypialni w dużej części wyścielone jest rumoszem i blokami wapienia, które oderwały się od ścian i stropu. W kierunku zachodnim wiedzie nieduży boczny korytarz urozmaicony licznymi wymyciami, które napotykamy także w ścianach sali w pobliżu schodów. W jaskini występują głównie nieduże stalaktyty rurkowe (tzw. makarony), szczególnie na stropach obu sal, głownie Sypialni i w innych trudniej dostępnych miejscach. Ściany są okryte polewami, a ich odcinki przewieszone zdobią żebra naciekowe lub małe, cieniutkie, faliste draperie. W ostatniej sali uwagę przyciąga szczególnie duży słup naciekowy „Orzeł”, wykształcony na ścianie północnej. Na lewo od „Orła” w niedużej wnęce nad stropem zachowały się stalagmity. 

Temperatura wewnątrz jaskini utrzymuje się na jednym poziomie przez cały rok i wynosi ok. 7-8°C. W okresie zimowym tuż przed wejściem tworzą się nieraz "stalagmity" lodowe, zwane chłopkami, nierzadko o bardzo pięknych formach. Z jaskinią wiąże się legenda mówiąca o ukrywaniu się w niej Władysława Łokietka, który schronił się w niej po ucieczce z Krakowa ok. 1289 r.,  przed królem czeskim Wacławem II. Życie Łokietka, uratował jak mówi legenda pająk, który zasłonił otwór do jaskini pajęczyną, dzięki czemu zmylił prowadzony pościg. Pamiątką po pobycie Łokietka jest nazwa jaskini oraz poszczególnych jej komór oraz krata zamykająca wejście, powtarzająca motyw pajęczyny. Pierwsze wzmianki o Jaskini pojawiły się już w końcu XVII w., natomiast od końca wieku następnego Jaskinia zaczęła stanowić atrakcje turystyczną, zwiedzaną wraz z sąsiadującą Jaskinią Ciemną, podczas pobytów w ówcześnie popularnym Ojcowie - wpływ modnego sentymentalizmu. W 1927 r. Jaskinie uznano za zabytek. Od 1987 r. Jaskinie oświetla się elektrycznie, jej zwiedzanie odbywa się w wyznaczonych porach z przewodnikiem. Jak podaje oficjalna strona OPN rocznie Jaskinie odwiedza 120 tys. osób. Jaskinia czynna jest codziennie od 22. IV – 26. X oraz 8 – 11.XI. Zwiedzać można od IV – VIII do godziny 18.30 (ostatnie wejście), IX – do 17.30, X – do 16.30, XI – do 15.30. Bilet normalny wynosi 8 zł, natomiast ulowy 6 zł.

Pieskowa Skała

Choć sądzono, że zamek w Pieskowej Skale powstał już we wczesnym średniowieczu, to prace archeologiczne nie potwierdziły tego przypuszczenia. O zamku wiadomo, jednak że w latach 1377-1608 stanowił siedzibę rodu Szafrańców. Co najciekawsze co poniektórzy z właścicieli wykorzystywali go jako punkt wypadowy do napadów na kupców przejeżdżających biegnącym przez Dolinę Prądnika traktem handlowym. Jeden, z takich "Panów- Rozbójników" Krzysztof Szafraniec "dosłużył się" swoimi wyczynami  wyroku skazującego na ścięcie. Egzekucji dokonano na Wawelu w 1484 r.

W latach 1542-1580, ten niegdyś gotycki zamek przebudowano w renesansową rezydencję. Natomiast w XVII w., gdy panem zamku był Michał Zebrzydowski budowlę zaopatrzono w system fortyfikacji bastionowych. Do dziś po danym właścicielu pozostał jego kartusz herbowy "Radwan" widniejący nad bramą wjazdową.

 

Podczas potopu szwedzkiego (1655 r.) zamek został, niestety zniszczony. Na domiar złego w 1718 r. Konstrukcja uległa pożarowi. Jednak w 1768 r. nowi wlaścicciele, ród Wielopolskich dokonał jego odbudowy. Niestety zła passa Pieskowej Skały nie opuszczała, i tak w wyniku kolejnego pożaru (1850 r.) zniszczeniu uległa najstarsza część budowli, tak zwany zamek wysoki. W czasie powstania styczniowego rosyjski ostrzał wywołał kolejny pożar oraz zniszczenie kosztownego wyposażenia zamku. W 1842 r. Pieskową Skałę odkupił od rodziny Wielopolskich hrabia Jan Mieroszewski. W latach 80 – tych XIX w., jego syn Sobiesław prowadził na zamku prace remontowe dodając budowli elementy neogotyckie. Kolejny dziedzic posiadłości, hrabia Krzysztof Mieroszewski sprzedał zamek. Niebawem nowy właściciel Michał Wilczyński odsprzedał zamek dr. Serafinowi Chmurskiemu, który zbudował u stóp zamku wille zamierzając nadać Pieskowej Skale charakter letniskowy. W 1902 r. w wyniku zadłużenia majątku Chmurskiego, zamek trafił na licytację. Niebawem Adolf Dygasiński zwrócił się na łamach "Kuriera Warszawskiego" z apelem ratowania zamku, będącego perełką polskiego renesansu, oraz ostatnim zamkiem na szlaku Orlich Gniazd, który przetrwał w dobrym stanie. Dzięki tej inicjatywie powstało "Towarzystwo Akcyjne Pieskowa Skała", które wykupiło zamek za kwotę 60 tysięcy rubli. 

Po II wojnie światowej zamek w Pieskowej Skale przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. W latach 1950 - 1963 dokonano jego renowacji i ustanowiono go Oddziałem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu. Pieskowej przywrócono wygląd jaki posiadała w XVII w. Wieża bramna, z charakterystycznym zegarem, która przykuwa szczególnie uwagę zwiedzających pochodzi z XX w.. Jej poprzedniczka, baszta pochodząca ze średniowiecza uległa niestety zawaleniu. Druga baszta, choć zachowana nie jest udostępniona zwiedzającym. Przystaje do niej XVII - wieczna oficyna, posiadająca dwa piętra. Znajdująca się obok wieży bramnej loggia (wnęka w zewnętrznej płaszczyźnie budynku, od pomieszczeń wewnętrznych oddzielana drzwiami i oknem obecnie pełni w architekturze funkcję balkonu) również pochodzi z okresu po II wojnie. Powstała na skutek odnalezienia w 1947 r. szczątek dawnej loggi podczas badań archeologicznych. Piękny włoski ogród założony na dolnym bastionie, nie jest udostępniony zwiedzającym, można go podziwiać jedynie z zamkowego dziedzińca. W jednym z bastionów usytuowano restaurację z tarasem widokowym, skąd można rozkoszować się przepięknym widokiem na zamek oraz OPN. Arkadowy dziedziniec zamku, wzorowany na Wawelskim posiada dwa piętra, otoczone krużgankami i wysuniętą loggią, zdobiony jest 21 maszkaronami (charakterystyczne dla renesansu stylizowane w różnorodnej mimice twarze ludzkie i zwierzęce). Aktualnie na zamku mieści się stała ekspozycja "Przemiany stylowe w sztuce europejskiej od średniowiecza do połowy XIX wieku". Zamek dość często pojawia się też w filmach. Wielu z nas zapewne pamięta go z seriali „Janosik” i „Stawka większa, niż życie”. W kryptach na zamku w Pieskowej Skale znajdują się cztery manierystyczne sarkofagi Sieniawskich pochodzące z XVII w., ozdobione postaciami zmarłych na wiekach.

 Epitafia te są unikatowe w sztuce polskiej. Wykonane zostały przez wrocławskiego rzeźbiarza Jana Pfistera. Pierwotnie mieściły się w jednym z najwspanialszych polskich mauzoleów rodowych w kaplicy w Brzeżanach na Podolu. Kościół i kaplica na zamku po 1945 r. zostały doszczętnie zdewastowane. Sarkofagi te szczęśliwie ocalały, dzięki ich wcześniejszemu wywiezieniu podczas wojny polsko - rosyjskiej w 1920 r. do Krakowa.
Do zamku przylega park krajobrazowy. W pobliżu stoi wapienna skała zwana Maczugą Herkulesa, Czarcią Skałą lub Sokolicą.  U podnóża wzgórza, na którym wznosi się zamek, mieści się kompleks pięciu stawów przepływowych założony w XVI w. Obecnie znajdują się one na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego i stanowią ostoję dla płazów (traszka zwyczajna, traszka grzebieniasta, ropucha szara, ropucha zielona, żaba trawna, rzekotka drzewna, kumak nizinny). Zwiedzanie całego zamku wyniesie nas przy bilecie normalnym 18 zł, a przy ulgowym 11 zł. Bilet rodzinny pozwalający na zwiedzanie dwóm osobom dorosłym oraz czwórce dzieci wynosi 50 zł.

Zamek Ociec- Ojcowski Park Narodowy

Zamek Ojców, obecnie ruina zamku królewskiego wybudowanego w XIV na zlecenie Kazimierz Wielkiego (trafnie się o tym władcy powiada, że "zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną", bo chyba nikt przed i po nim tyle nie "budował"). Ojciec był zamkiem warownym. Jak mówi tradycja nazwę zamku, pierwotnie brzmiącą Ociec, nadał sam władca na pamiątkę swego ojca Władysława Łokietka, chroniącego się według tradycji w okolicznych jaskiniach podczas walk o tron krakowski (XIV w.).

"dolina ojcowskich domków"

Obecnie ruiny znajdują się na terytorium Ojcowskiego Parku Narodowego.  Malownicza ruina wspaniale się wkomponowuje w skalisty krajobraz. Po Ojcowskim Parku najlepiej poruszać się pieszo bądź rowerem, ponieważ wtedy wszystkie oznaczenia są najlepiej widoczne, jednak głownie dla osób ceniących sobie nad wszystko auto umieszczam mapkę, dzięki czemu nie stracimy orientacji i się nie pogubimy! Wstęp na teren Parku jest bezpłatny, natomiast parking na terenie parku jest płatny i niestrzeżony

Widok z zamku na przyrodę Ojcowskiego Parku

pozostałości murów zamkowych

Część turystów z tego powodu pozostawia samochody np. w miejscowości Skała, a resztę drogi do Parku przebywa pieszo (stąd niesamowity natłok aut, można podziwiać kierowców, którzy potrafią wykorzystać każdy fragment przestrzeni na zaparkowanie auta). Zamek udostępniany jest zwiedzającym od 13 kwietnia do 11 listopada. Czynne od 10.00- IV do 16.45, V- VIII do 17.45, IX do 16.45, X do 15.45, XI do 15.00. Bilet normalny 2,5 zł, ulgowy 1,5 zł.

W wieży znajduje się mała wystawa poświęcona historii zamku