Zamek w Czorsztynie

Zamek w Czorsztynie wzniesiony w XIV w. w stylu gotyckim do naszych czasów zachował się mocno zniszczony, stanowiąc obecnie malowniczą ruinę i atrakcję turystyczną. Wybudowany na wysokim wzgórzu nad Dunajcem posiadał typowo obronny charakter. W skutek ludzkiej ingerencji obecnie góruje nad sztucznie utworzonym jeziorem Czorsztyńskim, mieszcząc się w granicach Pienińskiego Parku Narodowego. Początków zamku upatruje się w warowni, zwanej Wronin, o której wiadomo, że istniała już w 1320 r., co datacyjnie pokrywa się z określonym na podstawie badań archeologicznych czasem powstania pierwotnej fortyfikacji. Znaczna rozbudowa zamku nastąpiła za czasów Kazimierza Wielkiego. Wśród kronikarzy istnieje, jednak rozbieżność czy król był fundatorem zamku, czy jedynie polecił jego rozbudowę oraz otoczenie murami. 

Strategiczne położenie budowli sprawiło, że w XIV w. stanowiła jedno z ważniejszych założeń obronnych kraju. Czorsztyński zamek w swych murach miał okazję gościć między innymi Kazimierza Wielkiego, Ludwika Węgierskiego, królową Jadwigę oraz Władysława Warneńczyka. W późniejszym czasie przydzielono mu funkcję komory celnej, a następnie siedziby starostów. W II poł. XV w. dokonano kolejnej rozbudowy zamku, następnie dobudowano w XVI w. zamek dolny, tak zwany Przygródek. W latach 1629 - 1643 zamek znacznie przebudowano wznosząc min. czterokondygnacyjną basztę, zwaną basztą Baranowskiego od nazwiska starosty Jana Baranowskiego herbu Jastrzębiec, za którego „rządów” na zamku miała miejsce wspomniana przebudowa.

W zamku wyróżnia się poszczególne części: zamek dolny, zamek średni i górny zamek. Znajdujący się po stronie wschodniej zamek dolny zachował się do naszych czasów najbardziej naruszony. W południowo – wschodnim boku murów obwodowych mieściła się baszta oraz przypuszczalnie zabudowa mieszkalna dla służby i studnia zamkowa. Droga do zamku średniego wiodła przez wspomnianą już wieżę Baranowskiego. Zamek średni wybudowany na planie czworoboku wyposażono w 4 kondygnacje. Zastępując XVII wieczny budynek bramny, równocześnie dostosowano go do pełnienia funkcji obronnych - w razie zagrożenia służyła artyleria. Nadal widoczne są tu pozostałości po zapadni z XV wieku. Zamek średni pełnił, jednak przede wszystkim funkcje gospodarcze. Mieścił m.in. kuchnię oraz piekarnię, wybudowane na fundamentach dawnej baszty - stołpu, jak mogła przykładowo wyglądać można zobaczyć we wpisie o lubelskim zamku. Obecnie szczątkowo zachowaną możemy dostrzec w niewysokich murach. Wedle ustaleń posiadała średnicę 10 m o grubości murów do 3 m. Aktualnie w dawnej kuchni znajduje się ekspozycja o historii zamku. Do zamku górnego przechodzimy przez barokową klatkę schodową.

Mieszczą się tu dwie sklepione komnaty - tzw. piwnica, w której umieszczono "kamieniarkę" budowlaną z XVII wieku oraz komnata zwana strzelnicą, gdzie mieści się sklepik z pamiątkami i minerałami. Przy dziedzińcu mieści się  6 - metrowy otwór wykuty w skale będący cysterną na wodę deszczową. Dodam, że również tu mieściła się kuchnia. Piętro zamku górnego obecnie służy jako taras widokowy, skąd rozciąga się piękny widok na Dunajec, Niedzicę, Pieniny Spiskie oraz Tatry. Dawniej znajdowała się tu kaplica oraz część mieszkalna. Budynki te zwieńczała renesansowa attyka, od wschodu zaś mur tarczowy w XIV w. wyposażony w ganek strażniczy. Widoczny od strony jeziora łuk jest pozostałością sklepienia wybudowanego dla wzmocnienia zewnętrznego muru w miejscu, gdzie znajdował się ubytek skalny.

W latach 1734 - 1735, gdy w kraju trwała walka o tron między Augustem II Sasem, a Stanisławem Leszczyńskim, zamek w Czorsztynie uległ zdewastowaniu przez wojska kozackie. Następnie w 1790 r. uderzenie pioruna doprowadziło do zapalenia się zamkowych dachów. W 1819 r. zrujnowany zamek wraz z czorsztyńskimi dobrami zakupiła rodzina Drohojowskich, w której posiadaniu pozostawał do końca II wojny światowej. Nowi właściciele starali się prowadzić drobne prace na zamku, jednak za poważne zabezpieczenie ruin zabrało się dopiero w latach 1951 – 1957 Kierownictwo Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu. W 1992 r. zapoczątkowane zostały kompleksowe prace konserwatorskie, a w 1996 r. Zamek udostępniono zwiedzającym. Obecnie czorsztyński zamek znajduje się pod opieką Pienińskiego Parku Narodowego. Po przeciwnej stronie jeziora na przeciw Czorsztyńskiego zamku wznosi się inny zamek w miejscowości Niedzica, zwany Dunajcem, który również warto zobaczyć.

Zwiedzanie zamku odbywa się od 1.10 do 30.04 w godz. 10.00 do 15.00 z wyjątkiem poniedziałków, od 1.05 do 30.09 w godz. 9.00 do 18.00 codziennie. Bilet wstępu wynosi odpowiednio: normalny- 5,00 zł, ulgowy- 2,5 zł.

Zamek w Lesku

Leski zamek, pełni obecnie rolę pensjonatu, jednak jego mury pamiętają czasy, gdy zamieszkiwały je kolejno znaczące rody szlachty polskiej. powstanie zamku wiąże się z przeprowadzą ówczesnego właściciela Leska, Piotra Kmity z pobliskiego Sobienia. Położony na skarpie, góruje nad Sanem.

Jego budowę rozpoczęto w 1538 r. przyoblekając go w późnogotycką szatę w miejscu stojącego uprzednio drewnianego wzniesionego w 1491 r. impulsem do wybudowania zamku stały się spustoszenia dokonane przez Wołochów i Węgrów w zamku Sobień w 1512 r.

Prawdopodobnie Piotr Kmita, zmarły w 1553 r. nie doczekał już końca budowy. Po jego śmierci właścicielką zamku stała się wdowa po nim Barbara Kmita, która jednak wkrótce ponownie wyszła za mąż i wyjechała do Wielkopolski. I tym sposobem majątek Piotra Kmity przypadł jego dwóm siostrom. Przy czym w rękach Katarzyny Stadnickiej, żony Stefana pozostał zamek. Tym samym, aż do I połowy XVIII w. Lesko wraz z zamkiem znajdowało się w rękach rodu Stadnickich.

 na zdjęciu widoczna cylindryczna baszta

Już pod koniec XVI w. Stadniccy dokonali pierwszej przebudowy zamku. W myśl epoki zamek przybrał renesansowy wygląd min. wyposażono go w attykę z wnękami. Po 1660 r. dokonano kolejnej przebudowy, spowodowanej zniszczeniami podczas Potopu Szwedzkiego. Zamkowe wzgórze zyskało umocnienia bastejowe (można je ujrzeć na przykładzie zamku w Janowcu) oraz narożne baszty strzegące czterobocznej konstrukcji.

Podczas wojny północnej (1700 - 1721) w 1704 r. wojska szwedzkie ponownie napadły na zamek, ograbiły jego ówczesnego właściciela Jana Franciszka Stadnickiego (wg inwentarza sporządzonego w 1697 r. w zamku znajdowało się 378 pozycji książkowych, w tym historycznych, religijnych, politycznych, prawniczych i in. stanowiących cenny nabytek). Na pożegnanie żołnierze podłożyli ogień i wskutek czego zamek wysadziło w powietrze.

Mury zamkowe, bramy oraz komnaty zostały zdewastowane, miasto również nie uniknęło ognia. Wyposażenie zamku, księgozbiór, dokumenty właścicieli, przywileje oraz wyposażenie poniszczono. Zabudowę miasta w większości strawił ogień. Prace remontowe trwały do 1718 r.

W krótkim czasie po zakończeniu odbudowy zamku, został wniesiony posagiem przez Teresę Kmitę, jej małżonkowi Józefowi Ossolińskiemu. W tym czasie zamek był konstrukcją dwupoziomową, bogato zdobioną i wyposażoną. Wyposażony w liczne komnaty posiadał pokoje gościnne, skarbiec, kaplicę, kancelarię, piwnice, stajnie, kuchnię oraz inne pomieszczenia, tworząc tym samym pełną wygód i przepychu rezydencję godną magnackich ambicji.

Baszta od strony dziedzińca

W rękach Ossolińskich zamek pozostawał w latach 1731 - 1776, następnie wskutek mariażu znów z wianem przeszedł w inne ręce. Tym razem dostał się rodzinie Mniszchów mającej go w posiadaniu  od 1776 do 1799 r. W 1785 r. zamek został spustoszony w wyniku pożaru. W jego skutku Mniszchowie opuścili znajdujący się w stanie ruiny zamek. Da się zauważyć, że niestety Leski zamek nie .miał szczęścia w walce z ogniem  W 1799 r. przeszedł znów w skutek małżeństwa w ręce Krasickich, pozostających jego właścicielami do wybuchu II wojny światowej w 1939 r.

Między 1836, a 1838 r. rozpoczęto odbudowę zamku wg projektu Wincentego Pola. Prace trwał z przerwami 38 lat. Odbudowa doprowadziła do całkowitej zmiany oblicza zamku. Nadano mu wygląd rezydencji klasycystyczno - neorenesansowej w stylu włoskim. Budowlę wyposażono w dodatkowe oficyny oraz oranżerię.

I i II wojny światowe przyczyniły się do niszczenia zamku grabionego przez rosyjskich żołnierzy w latach 1914- 1915 ( dokonali podpalenia budynku). Po 1939 r. pełnił on siedzibę sowieckich żołnierzy, a po ataku III Rzeszy na ZSRR w czerwcu 1941 r. zmienił okupanta na Niemieckiego.

Po drugiej wojnie w budynkach zamku mieścił się magazyn oraz przedszkole. W 1956 r. zamek przeszedł na własność zabrzańskiej kopalni KWK "Makoszowy". W tym samym roku dokonała ona remontu obiektu, czyniąc go ośrodkiem wypoczynkowym dla górników. W późniejszym czasie zamek przeszedł w ręce Gliwickiej Agencji Turystycznej, w których pozostaje do dziś.

Obecnie na leski zamek składa się parterowy budynek, dostawiony do dawnych murów zewnętrznych wraz z cylindryczną basztą obroną. Część mieszkalną zamku, wzniesiono wykorzystując pierwotną nadbudowę wieży mieszkalnej rodu Kmitów. Dla gości pensjonatu został stworzony kort tenisowy oraz basen. Natomiast w przeszłości znacznie większych rozmiarów park, otaczający zamek obecnie mieści miejski amfiteatr.

Park przy zamku, w tle widoczny amfiteatr

Widok na zamek od strony parku

Zamek w Lanckoronie

Ruiny zamku położone są na liczącej 545 m n.p.m. Górze Lanckorońskiej

Powstanie zamku miało prawdopodobnie miejsce w II poł. XIV w. Za jego fundatora uchodzi król Kazimierz Wielki. Pierwotnie budowla posiadała kształt zbliżony do prostokąta. Dodatkowo wyposażono ją w dwie czworoboczne wieże narożne, a zewnętrzny dziedziniec zamknięto od strony północno- zachodniej częścią mieszkalną. Zamek miał za zadanie strzec granicy ziemi krakowskiej od Księstwa Oświęcimskiego. W późniejszych czasach zamek stanowił siedzibę kasztelani lanckorońskiej, często zmieniając "właścicieli". Z co cciekawszych warto wymienić pretendenta do tronu w Siedmiogrodzie, który przebywał na zamku w 1579 r., Kaspra Biekiesza oraz Mikołaja Zebrzydowskiego, który to podobno właśnie na lanckorońskim zamku szykował się do rokoszu (1606- 1609) wymierzonego w króla Zygmunta III Wazę.

Do XVIII w. zamek pozostawał pod zarządem Zebrzydowskich. Mniej więcej w tym okresie dokonano przebudowy warowni wyposażając jej naroża w bastiony armatnie oraz obdarzając ją mostem zwodzonym. Następnie wraz ze zmianą kasztelana zamek przeszedł w ręce Czartoryskich, a potem Wielopolskich, którzy zarządzali nim do 1772 r. Na skutek I rozbioru Polski, ostatni jego zarządca, hrabia Józef Wielopolski opuścił zamek, do którego wkroczyli żołnierze austriaccy.

Początkowo Austriacy zaadaptowali budowlę na więzienie kryminalne, jednak po przeniesieniu go do Wadowic, zamek wysadzono w powietrze. Do 1880 r. zachowała się jeszcze ściana południowa oraz część wieży wschodniej, jednak od 1884 r. prowadzono rozbiórkę ruin. Efektem tego są jedynie zachowane fundamenty wież oraz pozostałości muru tarczowego, świadczące o minionej świetności zamku Lanckorona.

W 1776 r. warownia została zajęta przez konfederatów barskich, dowodzonych przez Maurycego Beniowskiego. wkrótce stała się ich najważniejszym punktem wypadowym na obszarze Małopolski. W listopadzie 1769 r. w rejonie zamku odbyła się potyczka między konfederatami, a wojskami rosyjskimi. Zwycięstwo zostało po stronie konfederatów dowodzonych przez Kazimierza Pułaskiego. W 1770 r. konfederaci, wsparci przez francuskich inżynierów podjęli się naprawy oraz wzmocnienia zamku. Zbudowano zewnętrzne fortyfikacje ziemne oraz fort o kleszczowym narysie.

 

Już wkrótce okazało się, że poczynione zabiegi nie poszły na marne, gdyż 20 lutego 1771 r. korpus rosyjski dowodzony przez Aleksandra Suworowa (późniejszego generała i sławnego dowódcy) odniósł ciężkie straty próbując zdobyć zamek i zmuszony został wycofać korpus. Starcie do zapisało się w historii jako :obrona Lanckorony". 21 maja 1771 r. pod murami zamku rozegrała się bitwa pod Lanckoroną, w której konfederaci ponieśli porażkę, jednak warowni rosyjskie wojska nie zdobyły.

Obecnie zamek w stanie ruiny stanowi malowniczą astrację turystyczną urozmaicającą dodatkowo wieś Lanckorona, która sławna jest ze wspaniałej, zabytkowej zabudowy rynku ( piękne drewniane chałupki, i dla nich samych już warto tu przyjechać) oraz przepysznych lodów sprzedawanych w budce przy rynku (do ich zjedzenia nie zniechęca nawet brzydka pogoda). 

Wokół Góry Lanckorońskiej biegnie pięć szlaków: zielony (zwany Aleją Zakochanych), żółty (Aleja Cichych Szeptów), niebieski (Droga na Moczary), czerwony (Dawny Trakt Królewski) oraz brązowy (Droga do Dawnego Kamieniołomu).

Najkrótsza trasa do zamku wiedzie z rynku, skąd ulicą św. Jana kierujey się na Górę Lanckorońską szlakiem żółtym). Po drodze mijamy XIV wieczny kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Dalej pnąc się lekko w górę mamy okazję podziwiać panoramę Babiej Góry oraz Tatr. Mijamy wille pod zamkiem i wchodzimy na teren zalesiony, tu skręcamy w prawo i leśną drogą docieramy do polany leżącej przed fosą obronną i ruinami zamku.

Zamek królewski Lublin

Długa historia zamku w Lublinie sięga, aż XII w., kiedy to został wzniesiony drewniany gród . W II poł. XIII w./ pocz. XIV w.?  powstała romańska wieża obronno - mieszkalna, czyli stołp, czy też inaczej donżon. Obecnie stanowiący najstarszą część zamku. Za czasów II wojny światowej na zamku mieściło się więzienie NKWD. 

Natomiast sławna kaplica zamkowa pw. Św. Trójcy powstała w XIV w. z fundacji Kazimierza Wielkiego podczas stawiania murowanego zamku i obecnie stanowi jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce. Wnętrze  kaplicy pokryte jest z erekcji Władysława Jagiełły rusko-bizantyjskimi freskami z 1418 r. 

Stołp

Zamek leżący na szlaku z Wilna do Krakowa cieszył się przychylnością Jagiellonów. Tu właśnie Jan Długosz kształcił synów Kazimierza Jagiellończyka. Około 1520 r. Zygmunt Stary zapoczątkował przebudowę zamku w stylu renesansowym, przy udziale włoskich architektów. W efekcie przebudowy powstała nowa rama z wieżą, kamienica Grodzka oraz czworoboczna baszta. Niestety w latach 1655- 1657 na zamku rezydowali Szwedzi, Węgrzy i Moskale co skończyło się  dla niego potężnymi zniszczeniami. Ocalały jedynie kaplica i stołp. 

Schody prowadzące na wieżę

W 1743 r. starosta Jakub Zamoyski zbudował nowy budynek mieszczący archiwum  oraz drugi dla kancelarii. W 1773 r. gmach dawnej bramy wjazdowej z polecenia starosty Wincentego Potockiego został dostosowany do celów mieszkalnych. Z inicjatywy Stanisława Staszica w latach 1824 - 1826 wzniesiono na miejscu starego nowy obiekt wg projektu S. Stompfa w stylu neogotyku angielskiego. Gmach przeznaczony został na siedzibę więzienia kryminalnego dla Królestwa Kongresowego. Następnie w latach 1831 - 1915 było tu więzienie carskie, głownie dla działaczy niepodległościowych, a od 1918 r. do 1939 r. odbywali tu kary członkowie ruchu komunistycznego. 

Kaplica św. Trójcy

Jak już wyżej wspomniałam okupacja hitlerowska prowadziła w zamku więzienie w latach 1939 -1944. Sumując zamek pełnił funkcję więzienia łącznie przez 128 lat. W 1944 r. hitlerowcy przed opuszczeniem Lublina dokonali na zamku egzekucji 300 więźniów. Lubelski zamek w ciągu swego długiego istnienia był również świadkiem obrad sejmu 1569 r., kiedy to uchwalono powstanie unii polsko - litewskiej, zwanej od miejsca zawarcia unią lubelską. W tym samym roku na zamku Albrecht Hohenzollern złożył hołd lenny królowi Stanisławowi Augustowi, a w 1648 r. król Jan Kazimierz kierował działaniami wojennymi. Obecnie zamek pełni funkcję Muzeum Lubelskiego, z czego na zamku mieści się jeden z czterech oddziałów w Lublinie. Ponadto muzeum posiada 5 oddziałów zamiejscowych. Siedziba muzeum oraz większość jego oddziałów stanowią wysokiej wartości zabytki. Te wszystkie czynniki sprawiają, iż Muzeum Lubelskie przynależny do największych i najstarszych muzeów we wschodniej Polsce. 

Widok na słynne lubelskie kamienice

Poza  wystawą muzealną do zwiedzania udostępniona jest Kaplica Trójcy Świętej oraz baszta. Zwiedzenie ekspozycji na zamku wynosi 10 zł przy bilecie normalnym i 6, 50 zł przy ulgowym bądź przy zwiedzaniu jedynie ekspozycji na piętrze 3 zł (dla tych, którzy nie są sympatykami numizmatyki oraz archeologi). Zwiedzenie kaplicy to koszt dla biletu normalnego 8,50 zł, a  dla ulgowego 6,50 zł. Zwiedzenie baszty, na szczycie, której znajduje się taras widokowy wynosi odpowiednio 6,50 zł i 4 zł.

Freski w kaplicy pw. Św. Trójcy

Choć historia muzeum sięga początków XX w. to z Lubelskim zamkiem jest ono związane dopiero od 1957 r., kiedy to muzeum przeniosło się do części pomieszczeń zamkowych. Od 1974 r. Muzeum stało się jego niepodzielnym użytkownikiem. Ogromne jego zbiory zawierają kilka wystaw stałych jak archeologiczna, numizmatyczna (monety i medale od X w. do XX w.), sztuka ludowa regionu, galeria polskiego malarstwa od XVII do XX w., wśród której podziwiać możemy  przepiękne dzieło Jana Matejki " Unia Lubelska" oraz portret Jana III Sobieskiego w kontuszu. Ponadto udostępniona jest galeria malarstwa obcego w przedziale od XVII do XIX w., ogromnie bogata i ciekawa wystawa uzbrojenia prezentująca militaria od czasów średniowiecza po II wojnę światową (w tym broń biała oraz palna sprowadzana z zachodu oraz uzbrojenie tureckie) oraz wystawa sztuki zdobniczej. 

Stary Zamek W Żywcu I Nowy Zamek W Żywcu

Żywiec jako posiadacz dwóch zamków, a na dodatek oddalonych od siebie o kilkadziesiąt metrów wyróżnia się na tle większości miast (jednak nie stanowi wyjątku). Co ciekawe zamków byłoby trzy, gdyby do naszych czasów zachował się średniowieczny zamek na wzgórzu Grojec, kiedyś leżącym koło Żywca, obecnie nienależącym do jednej z dzielnic rozrośniętego miasta. Zamek, jednak uległ spaleniu w II poł. XV w. i nie został już odbudowany.

Arkadowy dziedziniec

Stary Zamek w Żywcu, znajduje się na miejscu średniowiecznego zamku (równolegle w czasach średniowiecza Żywiec szczycił się zamkiem na wzgórzu oraz drugim na terenie miasta). Średniowieczna zabudowa uległa niestety zniszczeniu w 1477 r., podczas oblężenia przez wojska króla Kazimierza Jagiellończyka przeciwko Komorowskim herbu Korczak, wtedy też oblegany i spalony został zamek na Grojeckim wzgórzu. Stary Zamek, doczekał się jednak przebudowy (1485 - 1500). W 1567 r. dokonano dodatkowo rozbudowy w efekcie, której powstał arkadowy dziedziniec. A renesansowa arkada zachowała się w niezmienionej formie do naszych czasów. Od 2005 r. Stary Zamek stanowi siedzibę Muzeum Miejskiego w Żywcu. Swą ekspozycją etnograficzną uzupełnia szlak architektury drewnianej województwa śląskiego. Wśród wystaw stałych znajdują się między innymi: historia i tradycja miasta Żywca, kultura ludowa Żywiecczyzny, konfesaty (sądy, wyroki i tortury) w Żywcu, czy wystawa archeologiczna. Wystawy te można zwiedzić w ramach jednego biletu w cenie 18 zł normalny i 12 zł ulgowy, 30 zł to koszt biletu rodzinnego. Istnieje też możliwość zwiedzenia poszczególnych wystaw i atrakcji, w tym przypadku ceny kształtują si od 2 zł do 9 zł. Przy czym nie przysługują bilety ulgowe. Muzeum czynne jest od wt - pt 10.00 - 17.00 oraz sb - nd 10.00 - 16.00. W weekendy wejścia odbywają się co godzinę.

Nowy Zamek stanowi klasycystyczny pałac, którego powstanie zlecił arcyksiążę Albrecht Habsburg. W latach 1893 - 1895 zbudowano nowe skrzydło pokryte szklanym dachem, przeznaczone na sypialnie i pokoje gościnne. Pałac ulegał przy tym kilkakrotnie przebudowom. Po śmierci arcyksięcia dobra żywieckie przeszły na Karola Stefana jego bratanka, zlecił on dobudowę pawilonu, na którego piętrze mieściła się sala balowa zwana lustrzaną, od rozmieszczonych w niej tafli lustrzanych. Ostatnia rozbudowa miała miejsce w 1911 r., kiedy to dobudowano trzyosiowy ryzalit z dwoma bocznymi balkonami, zwieńczono go klasycznym tympanonem z herbem Habsburgów. Wnętrza pałacu urządzone zostały przez krakowskich artystów, Karol Stefan, miłośnik sztuki zadbał o pokaźną kolekcję malarstwa polskiego i europejskiego oraz ważącą około 500 kg kolekcję sreber! Po wojnie założono w pałacu szkołę, która do dziś funkcjonuje i zajmuje czołowe miejsce wśród szkół średnich powiatu żywieckiego - Zespół Szkół Drzewnych i Leśnych. 

Nowy zamek

Stary zamek

Park Zamkowy w Żywcu będący dawnym ogrodem zamkowym, obecnie stanowi ulubione miejsce spacerów mieszkańców Żywca. Ogromny, liczący 26 ha park początkowo zaprojektowany na modłę włoską na przełomie XIX/XX w. został przerobiony  według stylu angielskich ogrodów (regularność odrzuca się na rzecz efektu naturalistycznego, " dzikości" w przyrodzie). W efekcie tych przeobrażeń na dziedzińcu pomiędzy zamkami powstała kuta, żelazna studnia, a powstały w XVIII w. domek chiński - altana, przeniesiono na wysepkę,  i założono okrągły basen z fontanną, pergole i rozarium.

podczas prac na parkiem drewniane mostki nad kanałami zastąpiono kamiennymi

Pergole prowadzące do Rozarium

domek chiński