Zamek królewski Lublin

Długa historia zamku w Lublinie sięga, aż XII w., kiedy to został wzniesiony drewniany gród . W II poł. XIII w./ pocz. XIV w.?  powstała romańska wieża obronno - mieszkalna, czyli stołp, czy też inaczej donżon. Obecnie stanowiący najstarszą część zamku. Za czasów II wojny światowej na zamku mieściło się więzienie NKWD. 

Natomiast sławna kaplica zamkowa pw. Św. Trójcy powstała w XIV w. z fundacji Kazimierza Wielkiego podczas stawiania murowanego zamku i obecnie stanowi jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce. Wnętrze  kaplicy pokryte jest z erekcji Władysława Jagiełły rusko-bizantyjskimi freskami z 1418 r. 

Stołp

Zamek leżący na szlaku z Wilna do Krakowa cieszył się przychylnością Jagiellonów. Tu właśnie Jan Długosz kształcił synów Kazimierza Jagiellończyka. Około 1520 r. Zygmunt Stary zapoczątkował przebudowę zamku w stylu renesansowym, przy udziale włoskich architektów. W efekcie przebudowy powstała nowa rama z wieżą, kamienica Grodzka oraz czworoboczna baszta. Niestety w latach 1655- 1657 na zamku rezydowali Szwedzi, Węgrzy i Moskale co skończyło się  dla niego potężnymi zniszczeniami. Ocalały jedynie kaplica i stołp. 

Schody prowadzące na wieżę

W 1743 r. starosta Jakub Zamoyski zbudował nowy budynek mieszczący archiwum  oraz drugi dla kancelarii. W 1773 r. gmach dawnej bramy wjazdowej z polecenia starosty Wincentego Potockiego został dostosowany do celów mieszkalnych. Z inicjatywy Stanisława Staszica w latach 1824 - 1826 wzniesiono na miejscu starego nowy obiekt wg projektu S. Stompfa w stylu neogotyku angielskiego. Gmach przeznaczony został na siedzibę więzienia kryminalnego dla Królestwa Kongresowego. Następnie w latach 1831 - 1915 było tu więzienie carskie, głownie dla działaczy niepodległościowych, a od 1918 r. do 1939 r. odbywali tu kary członkowie ruchu komunistycznego. 

Kaplica św. Trójcy

Jak już wyżej wspomniałam okupacja hitlerowska prowadziła w zamku więzienie w latach 1939 -1944. Sumując zamek pełnił funkcję więzienia łącznie przez 128 lat. W 1944 r. hitlerowcy przed opuszczeniem Lublina dokonali na zamku egzekucji 300 więźniów. Lubelski zamek w ciągu swego długiego istnienia był również świadkiem obrad sejmu 1569 r., kiedy to uchwalono powstanie unii polsko - litewskiej, zwanej od miejsca zawarcia unią lubelską. W tym samym roku na zamku Albrecht Hohenzollern złożył hołd lenny królowi Stanisławowi Augustowi, a w 1648 r. król Jan Kazimierz kierował działaniami wojennymi. Obecnie zamek pełni funkcję Muzeum Lubelskiego, z czego na zamku mieści się jeden z czterech oddziałów w Lublinie. Ponadto muzeum posiada 5 oddziałów zamiejscowych. Siedziba muzeum oraz większość jego oddziałów stanowią wysokiej wartości zabytki. Te wszystkie czynniki sprawiają, iż Muzeum Lubelskie przynależny do największych i najstarszych muzeów we wschodniej Polsce. 

Widok na słynne lubelskie kamienice

Poza  wystawą muzealną do zwiedzania udostępniona jest Kaplica Trójcy Świętej oraz baszta. Zwiedzenie ekspozycji na zamku wynosi 10 zł przy bilecie normalnym i 6, 50 zł przy ulgowym bądź przy zwiedzaniu jedynie ekspozycji na piętrze 3 zł (dla tych, którzy nie są sympatykami numizmatyki oraz archeologi). Zwiedzenie kaplicy to koszt dla biletu normalnego 8,50 zł, a  dla ulgowego 6,50 zł. Zwiedzenie baszty, na szczycie, której znajduje się taras widokowy wynosi odpowiednio 6,50 zł i 4 zł.

Freski w kaplicy pw. Św. Trójcy

Choć historia muzeum sięga początków XX w. to z Lubelskim zamkiem jest ono związane dopiero od 1957 r., kiedy to muzeum przeniosło się do części pomieszczeń zamkowych. Od 1974 r. Muzeum stało się jego niepodzielnym użytkownikiem. Ogromne jego zbiory zawierają kilka wystaw stałych jak archeologiczna, numizmatyczna (monety i medale od X w. do XX w.), sztuka ludowa regionu, galeria polskiego malarstwa od XVII do XX w., wśród której podziwiać możemy  przepiękne dzieło Jana Matejki " Unia Lubelska" oraz portret Jana III Sobieskiego w kontuszu. Ponadto udostępniona jest galeria malarstwa obcego w przedziale od XVII do XIX w., ogromnie bogata i ciekawa wystawa uzbrojenia prezentująca militaria od czasów średniowiecza po II wojnę światową (w tym broń biała oraz palna sprowadzana z zachodu oraz uzbrojenie tureckie) oraz wystawa sztuki zdobniczej. 

Sandomierz

Słynna lodziarnia na Rynku

Sandomierz to kolejne miasto leżące na szlaku Wiślanym, jak opisane poprzednio Kazimierz Dolny i Janowiec;) " polski Rzym" leży w odległości ok. 50 km od Ostrowca Świętokrzyskiego i ok. 15 km od Tarnobrzegu. Do miasta przylgnął przydomek "Mały Rzym", ponieważ analogicznie do Romy usytuowany jest na siedmiu wzgórzach. Obecnie administracyjnie przynależy do województwa świętokrzyskiego, jednak historycznie stanowi cześć Małopolski. Miasto w przeszłości stanowiło centrum administracyjne ziemi sandomierskiej, w późniejszym czasie stało się stolicą województwa sandomierskiego. Do dziś w mieście zachowało się wiele zabytków oraz miejsc interesujących przyrodniczo jak Góry Pieprzowe, czy Wąwóz Królowej Jadwigi. Stąd też przez miasto przebiega kilka szlaków turystycznych( Architektury Drewnianej, św. Jakuba, cysterski oraz Via Jagiellonica).

Wieża na Zamku

Będąc w mieście warto skierować się do przejścia między kamienicami będącego w przeszłości furtą w murach, którą dominikanie dostawali się do miasta (ich klasztor znajdował się poza murami) ze względu na swój kształt zyskało nazwę " Ucho Igielne". Przechodząc przez przejście warto skierować się do parku miejskiego, którym można dotrzeć do cennego zabytku, pomijanego często przez turystów ze względu na pewne oddalenie od centrum i niewiedzę o jego położeniu, czy nawet istnieniu, a mianowicie kościoła św. Jakuba wraz z zespołem klasztornym. Zabytek cenny, gdyż prezentujący styl późnoromański. Zespół powstał w ciągu XIII w., natomiast dzwonnica i zachodnie skrzydło klasztoru pochodzą z wieku XIV. W XV w. dokonano gruntownej restauracji po zniszczeniach dokonanych najazdem Litwinów oraz pożarem. W XVII w. podjęto się przebudowy świątyni, dobudowano kaplicę Męczenników Sandomierskich z bogatą dekoracją stiukową. Po kolejnym pożarze w XIX w. dokonując restauracji przywrócono budowli romański charakter. W stanie niemal niezmienionym zachował się do naszych czasów romański portal, bogato zdobiony, ponadto wczesnogotycka dzwonnica z przełomu XIII/XIV w. oraz barokowy sarkofag księżnej Adelajdy z 1676 r., wykonany z jednego kolca drzewa dębowego. Z budynków klasztornych ostała się jedynie część skrzydła wschodniego. W 2001 r. wrócili tu dominikanie, którzy po kasacie zakonu w 1864 r. zmuszeni zostali opuścić klasztor. 

Brama Opatowska

Panorama Sandomierza, w oddali widać wieżę ratusza

Szczególnym zabytkiem dla mnie osobiście jest katedra, w której znajdują się wykonane z polecenia Jagiełły unikatowe malowidła ścienne w stylu bizantyjskim (niestety nie mam z jakichś względów fotografii, jednak dla wyobrażenia jak wyglądają tego typu malowidła zachęcam zobaczyć w kaplicy Św. Trójcy, gdzie fundacji również dokonał Jagiełło). Ponadto katedra słynie z obrazów, których odpowiednio ponumerowane postaci ukazują sposób w jaki poniesie się śmierć- sprawdza się za pomocą daty urodzenia odpowiedni numer i bach giniemy przeważnie ścięci, paleni na stosie czy mordowani- Średniowiecze w końcu lubowało się we krwi. Ja zdaje się zostałam zasztyletowana.

zmiana warty przed ratuszem( wartowników można oglądać jedynie w weekendy i święta)

Zamek W Sandomierzu, niestety w czasie Potopu Szwedzkiego został wysadzony. Ocalałe skrzydło zachodnie posłużyło do odbudowy w stylu pałacowym z inicjatywy Jana III Sobieskiego, następnie w XIX w. dokonano przebudowy w stylu klasycystycznym i adaptacji na więzienie. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego. Na dziedzińcu znajdują się dyby, w których turyści mogą sobie sprawić pamiątkową fotografię, natomiast w okratowanej wnęce znajduje się niewielka wystawa narzędzi tortur. Zwiedzanie wystawy w zamku jest możliwe w sezonie od pn 11.00 - 15.00, wt - pt 10.00-17.00, sb - nd 10.00 - 18.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy - 6 zł, dzieci do 7 lat - bezpłatnie.

Brama Opatowska to jedyna z czterech istniejących bram miejskich Sandomierza, która zachowała się do naszych czasów. Wzniesiona z polecenia Kazimierza Wielkiego około 1362 r. stanowi ważny zabytek architektury średniowiecznej. W celach obronnych w XVI w. Bramę zwieńczono renesansową attyką. Obecnie wyposażona w taras widokowy jest udostępniana zwiedzającym w celu podziwiania panoramy miasta i okolicy. W sezonie Brama jest czynna: 9.00 - 18.00. Bilet normalny 4 zł, ulgowy 3 zł. 

Pozostałości po sandomierskich kupcach- piwnice służyły jako skład towarów

Ponadto polecam wizytę w Domu Długosza - dawnej mansjonarii (dom dla niższych w hierarchii duchownych, którzy w zamian za utrzymanie zobowiązani byli pełnić funkcje przy katedrze), powstałej z fundacji Mistrza Długosza w 1476 r., w II poł. XVII w. przebudowany, a po restauracji w latach 1934 -35 przeznaczony na siedzibę Muzeum Diecezjalnego, pełnego ciekawych eksponatów, nie koniecznie ściśle związanych z Sacrum. Czynne w sezonie w godz. 9. 30 - 16. 30, nd i święta- 13.30 - 16.30. Bilet normalny to wydatek 6 zł, ulgowy 3 zł. Doda, że znajdujące się tu zabytki i wystawy zaciekawiły nie dużo bardziej niż te na zamku.

Podziemna trasa turystyczna

Piękny sandomierski ratusz, który od XVI w. prezentuje się nieustannie w renesansowej formie stanowi oddział Muzeum Okręgowego i w sezonie jest udostępniany zwiedzającym. Od wt - pt 10.00 - 17.00, sb - nd 10.00  - 18.00. Bilet normalny 5 zł, ulgowy 4 zł. Będąc w Sandomierzu możemy skorzystać z możliwości przejścia podziemną trasą turystyczną. Jest to system XIV i XV wiecznych piwnic, w których kupcy sandomierscy składali swoje towary. Trasa prowadzi pod ośmioma kamienicami, a jej przejście z przewodnikiem trwa około godziny. Czynna codziennie (prócz 1 I, I dn Wielkanocy, 11 XI, 25 XII) 10.00 - 18.00, poza sezonem do 17.00. Bilet normalny 10 zł, ulgowy 6 zł.

Sucha Beskidzka i Mały Wawel

Zamek w Suchej Beskidzkiej, zasłużenie nazwany małym wawelem- według mnie nie za wyłączną sprawą krużgankowego dziedzińca. Po prostu klimat wielkopański to miejsce posiada;)

Kaplica zamkowa znajdująca się w wieży zegarowej, dawniej pokryta bogato polichromią

Sucha Beskidzka to miasto oraz gmina południowo - zachodniej części województwa małopolskiego, wchodząca w skład powiatu suskiego. Miasto stanowi wspaniałą bazę wypadową w Beskid Makowski i Beskid Mały. Bezpośrednio z Suchej poprowadzone sa dwa szlaki na Magurkę (872 m n.p.m.).

Szlak Czerwony: Sucha( dworzec PKP- Górne Podksięże (50 min.) - południowy stok Magurki ( osiedle Prysłop, 2 h) - Przełęcz Przysłop (2 h 30 min.) - Zawoja Centrum (PKS, 3 h 30 min.). Wyruszamy z dworca PKP w Suchej, kierując się na ulicę Mickiewicza, skąd skręcając w lewo w ulicę Spółdzielców, mijamy hotel "Monttis" i kierujemy się na południowy stok Magurki, zwany cholerne. stąd roztacza się przed nami wspaniała panorama miasta. Dalej idąc szlakiem mijamy cmentarz ofiar epidemii cholery (w tym miejscu znajduje się krzyż upamiętniający ofiary). Następnie szlak wiedzie nas lasem, skrajem osiedla Podksięże, dochodzimy do leśniczówki. Po jakiś 200 metrach, idąc wciąż skrajem lasu naszym oczom ukazuje się wspaniały widok na Pasmo Babiej Góry i Polic. Docieramy tędy do osiedla Przysłop i następnie drogą do centrum Zawoi. Możemy również dojść do szlaku kierując się z rynku w Suchej Beskidzkiej, w górę ulicami kościelną i 3 Maja dochodzimy do miejsca zwanego "Pod Modrzewiami" , skąd leśną drogą, pomiędzy zabudowaniami osiedla Podksięże dochodzimy do szlaku.

Tu kominek marmurowy z jednej z komnat

Z dawnego wyposażenia zachował się jedynie kominek kamienny( stale w użytku)

Szlak Czarny: Sucha Beskidzka (dworzec PKP) - dolina Zasypnicy - Przełęcz Zasypnicka Niżna (1 h 15 min.) - Przełęcz Zasypnicka Wyżna (1 h 45 min.) - Południowy stok Magurki (os. Przysłop, 2 h) Podobnie jak idąc szlakiem czerwonym wyprawę rozpoczynamy z dworca PKP, z którego kierujemy się w ulicę Mickiewicza. Tym razem, jednak kierujemy się w stronę Stryszawy. Gdy dojdziemy do Szkoły Podstawowej nr 2,skręcamy w lewo. Dalej idziemy doliną potoku Zasypniczanka, a od zabudowaniach osiedla Zasypnica zmierzamy w górę. Tak oto docieramy do kapliczki z figurą Chrystusa, poniżej naszym oczom ukazuje się dolina potoku, zwana pstrągarnią, ponieważ w XIX w. hodowano tu pstrągi na użytek dworu suskiego. Następnie idąc szlakiem, obok "Andrzejówki" docieramy do głębokiego parowu, którym następnie prowadzi szlak, pnąc się ostro w górę. Mijamy od strony południowo - zachodniej szczyt Magurki i d docieramy do osiedla Przysłop, gdzie szlak czerwony krzyżuje się z czarnym. Stąd obok zabudowań klasztoru Karmelitów Bosych na Zakamieniu, szlak prowadzi nas do dolnej części Zawoi w okolice osiedla Marszałki.

Narzędzia tortur z wystawy o dawnym sądownictwie na ziemiach suskich

W niewielkiej odległości od Suchej Beskidzkiej (ok. 21 km) znajduje się miejscowość Lanckorona z ruinami średniowiecznego zamku, który warto zobaczyć, przy okazji pobytu w Suchej Beskidzkiej. 

Natomiast w samej Suchej znajduje się pochodzący z XVI w. zamek, w przeszłości stanowił on rezydencję magnacką kolejnych właścicieli suskich dóbr (min. Komorowskich, Branickich i Tarnowskich). Od 2006 r. stanowi siedzibę Muzeum Miejskiego Suchej Beskidzkiej. W sezonie czynnego od wt- pt 8.00- 16.00, sb- nd 9.00- 17.00.  Poza sezonem od wt- sb 8.00- 16.00. Bilet normalny 9 zł, ulgowy 7 zł, dzieci do lat 7 wstęp wolny.

Podczas naszej wizyty na zamku miła pani przewodnik oprowadziła nas po wnętrzach, następnie wystawach czasowych (malarstwa Weissa oraz minerałów). Na deser pozostawiając wystawę dotyczącą sądownictwa (w tym tortur - z licznymi eksponatami narzędzi, na ścianach zawisły tablice z odpisami z akt sądowych dotyczącymi spraw karnych, przy których można by spędzić dzień cały dobrze się przy tym naśmiejąc, nie koniecznie za to dostając ciarki). W sąsiedztwie zamku, od południowej strony znajduje się obszerny park o założeniach XIX- wiecznych oraz oranżeria, niestety obecnie w bardzo złym stanie. Dodatkowo podczas sezonu w " Domku Ogrodnika", w oranżerii udostępniona jest zwiedzającym wystawa etnograficzna. Bilet normalny kosztuje 4 zł, ulgowy 2 zł. Tymczasem sam zamek posiada prostą, trój-skrzydłową konstrukcję, z otwartym na wschód dziedzińcem. Ozdabiają go cztery wieże wysunięte na zewnątrz. Południowe i zachodnie skrzydła są dwupiętrowe, północne- parterowe. Wyższe skrzydła od strony dziedzińca zdobią krużganki. Choć do zamku można trafić bez trudu (Suchą uważam za jedno z lepiej oznakowanych miasteczek) to dla pewniejszego poruszania się po miejscowości  zachęcam do skorzystania z Planu Miasta przygotowanego przez Muzeum.