Lesko

Lesko znajdujące się na Podkarpaciu. Stanowi jeden z większych ośrodków na drodze do Bieszczad wysokich (tu będziemy mieć przesiadki próbując dojechać komunikacją publiczną na przykład z Cisnej do Soliny). Można by z małym przymrużeniem oka rzec, że wszystkie drogi prowadzą przez Lesko;) Położone nad Sanem, znajduje się na obszarze gór Sanocko - Turczyńskich, dzięki temu przez miasto przebiega kilka ciekawych ścieżek przyrodniczo - edukacyjnych.

Wśród nich znajdują się:

• ścieżka przyrodnicza na Górze Sobień (obszar Parku Krajobrazowego Gór Słonnych). Dotrzeć do niej można samochodem lub autobusem, trasa Sanok - Lesko (kurs przez Łukawicę, skąd z przystanku lub z Załuża należy przejść ok. 1,5 km). Do ścieżki można dojść, także szlakiem zielonym prowadzącym z Gór Słonnych do rezerwatu "Góra Sobień". Ścieżka rozpoczyna się na Parkingu, a kończy po 3 km, robiąc pętlę na składzie drewna ok. 200 m pod wspomnianym parkingiem. Wędrując ścieżką będziemy podziwiać fragment rezerwatu przyrody leśno -  faunistyczno - krajobrazowego "Góra Sobień", ruiny zamku Sobień, położonego na 451 m n.p.m., wspaniałe widoki na dolinę Sanu, potok leśny oraz aleję modrzewiową. Ścieżka urozmaicona przez jary, strome podejścia i skarpy prowadzi przez wiszące kłaki oraz schody wycięte w pniu jodłowym
• Kamień Leski - znajduje się na początku miejscowości Glinne, przy trasie z Leska do Ustrzyk Dolnych, w odległości ok. 5 km od tego pierwszego. Można tu dojść również szlakiem zielonym z Leska (Lesko - Krysowa), lub ze Zwierzynia przez Czulnię oraz ścieżką rowerową "Baszta". Kamień Leski mierzący ok. 410-420 m n.p.m., stanowi niezwykle ciekawy pomnik przyrody nieożywionej. Zbudowany z piaskowca krościeńskiego, swą wybujałą formę zawdzięcza oddziaływaniu erozji oraz.... mieszkańcom okolic. Po dawnym kamieniołomie pozostały dwie głębokie wyrwy z pionową ścianą, porośnięte obecnie młodym lasem.

Ziemie, na których obecnie rozpościera się miasto były już zamieszkane w czasach prehistorycznych i okresie wpływów rzymskich, co potwierdzają prowadzone na terenie miasta wykopaliska archeologiczne (datowane od IV w. p.n.e. do IV w. n.e., a także średniowieczne). Sama nazwa Lesko wzięła swe pochodzenie od słowa "leszczyna". W przeciągu wieków nazwa miasta ulegała pewnym deformacjom Lesco, Liesko, Lissko. W między czasie powracano do tradycyjnej nazwy Lesko. W wieku XVIII funkcjonowała zruszczona nazwa Lisko, jednak w 1931 r. władze miasta wystąpiły z wnioskiem na mocy, którego przywrócono nazwę Lesko.

Synagoga

okolice leskiego rynku

Przełom XIV/XV w. przyniósł Lesku nowego właściciela. Z nadania królewskiego dokonanego przez Władysława Jagiełłę, Lesko oraz przyległe dobra trafiły w ręce Kmitów z Wiśnicza herbu Szczerniawa. Między 1469/1470 r. Lesko uzyskało prawa miejskie. Po Stadnickich miasto przechodziło w ręce Ossolińskich, następnie Mniszchów, a w końcu Krasickich, którzy stawali się kolejno posiadaczami leskiego zamku

Park miejski

schody prowadzące do gotyckiej świątyni

plac przykościelny

Wśród zabytków Leska na uwagę zasługuje dawna Synagoga z przełomu XVI/XVII w. obecnie zamieniona na galerię sztuki. Ponadto Kościół farny pw. Nawiedzenia NMP z ok. 1539 r., w 1760 r. i 1889 r. dokonywano przebudów. Obok kościoła znajduje się barokowa dzwonnica (1725-1765). Wewnątrz kościoła mieści się płyta grobowa oraz epitafium poświęcone Franciszkowi Pułaskiemu, rotmistrzowi przemyskiemu oraz jednemu z przywódców konfederacji barskiej. Ponadto warto przejść się ulicami Leska by zobaczyć Ratusz miejski z 1894 r., kamienice z XVII- XIX w., dom parafiany z 1890 r. oraz cmentarz żydowski, na którym znajdują się nagrobki z 1600 r.!

domek przy uliczce prowadzącej do kościoła

Synagoga 

Dołączam mapę Leska, ze strony UMiG Lesko.

Żywiec

Żywiec, położony nad jeziorem Żywieckim w Kotlinie Żywieckiej, przynależy do Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Choć administracyjnie należy do województwa śląskiego, znajduje się na terytorium Małopolski, około 90 km od Krakowa.

Miasto swą historią sięga przełomu XIV/XV w. Do naszych czasów zachowało się w nim wiele zabytków, świadczących o jego długiej historii. Na Żywieckim rynku mamy możliwość podziwiania pieknych kamienic.

Warto zwrócić uwagę na pochodzący z 1868 r., ratusz swą architekturą nawiązujący do neorenesansu i neomauretanizmu (nawiązanie do orientu). Już z daleka daje się zauważyć konkatedra Narodzenia NMP, powstała w poł. XV w. Ponieważ ulegała licznym przebudowom obecnie nie reprezentuje jednego stylu. Przeważa gotyk i renesans. Obok znajduje się wolno stojąca, XVIII- wieczna dzwonnica, prawdopodobnie najbardziej charakterystyczny zabytek Żywca.Wśród jego zabytków na uwagę zasługują również kościół św. Krzyża - gotycki (XV w.), barokowy kościół cmentarny Przemienienia Pańskiego (1701 r.) oraz zabudowania browaru Żywiec. Chętni mogą po wcześniejszej rezerwacji (+48 33 861 24 57 lub rezerwacja@muzeumbrowaru.pl) zwiedzić browar wraz z przewodnikiem. Muzeum czynne jest od wt - nd 10.00 - 18.00. Koszt dla dorosłego zwiedzania muzeum to 25 zł, wraz  z browarem 30 zł, dla niepełnoletnich 15 zł.

W okolicy Żywca warto zwiedzić dwór Kępińskich w Moszczanicy, znajdujący się około 5 km od centrum miasta. Na klasycystyczną zabudowę składają się dwór, stajnia, kaplica oraz park. W dworku podziwiać można wystawę etnograficzną min. góralskie instrumenty muzyczne, garncarstwo, stroje górali żywieckich, czy dawne narzędzia rolnicze i stolarskie, rzeźby i zabawki ludowe. Dworek zaadaptowano również na siedzibę Muzycznej Izby Regionalnej.

Poza licznymi zabytkami oraz zgromadzonymi w muzeach eksponatami Żywiec słynie również z  przebogatej kultury duchowej i materialnej stworzonej przez górali Beskidu Żywieckiego. Tu swoją siedzibę mają liczni twórcy ludowi, zajmujący się rzeźbą, muzyką, czy malarstwem na szkle. Żywiec słynie z twórców regionalnych zabawek oraz instrumentów muzycznych, haftów i bibułowych kwiatów. Dbanie o tradycję przejawia się w gwarze, tańcach, ekspresyjnej muzyce i plastyce obrzędowej. w Żywcu działa kilka zespołów regionalnych, które za cel stawiają sobie kultywowanie tych tradycji i obrzędów. Sprzyjają temu corocznie organizowane imprezy folklorystyczne jak Tydzień Kultury Beskidzkiej (w tym roku 27 VII - 4 VIII) oraz Żywieckie Gody. po więcej informacji zapraszam na stronę regionalnego Ośrodka Kultury

                        

By się nie pogubić warto skorzystać z mapy Żywca

Sandomierz

Słynna lodziarnia na Rynku

Sandomierz to kolejne miasto leżące na szlaku Wiślanym, jak opisane poprzednio Kazimierz Dolny i Janowiec;) " polski Rzym" leży w odległości ok. 50 km od Ostrowca Świętokrzyskiego i ok. 15 km od Tarnobrzegu. Do miasta przylgnął przydomek "Mały Rzym", ponieważ analogicznie do Romy usytuowany jest na siedmiu wzgórzach. Obecnie administracyjnie przynależy do województwa świętokrzyskiego, jednak historycznie stanowi cześć Małopolski. Miasto w przeszłości stanowiło centrum administracyjne ziemi sandomierskiej, w późniejszym czasie stało się stolicą województwa sandomierskiego. Do dziś w mieście zachowało się wiele zabytków oraz miejsc interesujących przyrodniczo jak Góry Pieprzowe, czy Wąwóz Królowej Jadwigi. Stąd też przez miasto przebiega kilka szlaków turystycznych( Architektury Drewnianej, św. Jakuba, cysterski oraz Via Jagiellonica).

Wieża na Zamku

Będąc w mieście warto skierować się do przejścia między kamienicami będącego w przeszłości furtą w murach, którą dominikanie dostawali się do miasta (ich klasztor znajdował się poza murami) ze względu na swój kształt zyskało nazwę " Ucho Igielne". Przechodząc przez przejście warto skierować się do parku miejskiego, którym można dotrzeć do cennego zabytku, pomijanego często przez turystów ze względu na pewne oddalenie od centrum i niewiedzę o jego położeniu, czy nawet istnieniu, a mianowicie kościoła św. Jakuba wraz z zespołem klasztornym. Zabytek cenny, gdyż prezentujący styl późnoromański. Zespół powstał w ciągu XIII w., natomiast dzwonnica i zachodnie skrzydło klasztoru pochodzą z wieku XIV. W XV w. dokonano gruntownej restauracji po zniszczeniach dokonanych najazdem Litwinów oraz pożarem. W XVII w. podjęto się przebudowy świątyni, dobudowano kaplicę Męczenników Sandomierskich z bogatą dekoracją stiukową. Po kolejnym pożarze w XIX w. dokonując restauracji przywrócono budowli romański charakter. W stanie niemal niezmienionym zachował się do naszych czasów romański portal, bogato zdobiony, ponadto wczesnogotycka dzwonnica z przełomu XIII/XIV w. oraz barokowy sarkofag księżnej Adelajdy z 1676 r., wykonany z jednego kolca drzewa dębowego. Z budynków klasztornych ostała się jedynie część skrzydła wschodniego. W 2001 r. wrócili tu dominikanie, którzy po kasacie zakonu w 1864 r. zmuszeni zostali opuścić klasztor. 

Brama Opatowska

Panorama Sandomierza, w oddali widać wieżę ratusza

Szczególnym zabytkiem dla mnie osobiście jest katedra, w której znajdują się wykonane z polecenia Jagiełły unikatowe malowidła ścienne w stylu bizantyjskim (niestety nie mam z jakichś względów fotografii, jednak dla wyobrażenia jak wyglądają tego typu malowidła zachęcam zobaczyć w kaplicy Św. Trójcy, gdzie fundacji również dokonał Jagiełło). Ponadto katedra słynie z obrazów, których odpowiednio ponumerowane postaci ukazują sposób w jaki poniesie się śmierć- sprawdza się za pomocą daty urodzenia odpowiedni numer i bach giniemy przeważnie ścięci, paleni na stosie czy mordowani- Średniowiecze w końcu lubowało się we krwi. Ja zdaje się zostałam zasztyletowana.

zmiana warty przed ratuszem( wartowników można oglądać jedynie w weekendy i święta)

Zamek W Sandomierzu, niestety w czasie Potopu Szwedzkiego został wysadzony. Ocalałe skrzydło zachodnie posłużyło do odbudowy w stylu pałacowym z inicjatywy Jana III Sobieskiego, następnie w XIX w. dokonano przebudowy w stylu klasycystycznym i adaptacji na więzienie. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego. Na dziedzińcu znajdują się dyby, w których turyści mogą sobie sprawić pamiątkową fotografię, natomiast w okratowanej wnęce znajduje się niewielka wystawa narzędzi tortur. Zwiedzanie wystawy w zamku jest możliwe w sezonie od pn 11.00 - 15.00, wt - pt 10.00-17.00, sb - nd 10.00 - 18.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy - 6 zł, dzieci do 7 lat - bezpłatnie.

Brama Opatowska to jedyna z czterech istniejących bram miejskich Sandomierza, która zachowała się do naszych czasów. Wzniesiona z polecenia Kazimierza Wielkiego około 1362 r. stanowi ważny zabytek architektury średniowiecznej. W celach obronnych w XVI w. Bramę zwieńczono renesansową attyką. Obecnie wyposażona w taras widokowy jest udostępniana zwiedzającym w celu podziwiania panoramy miasta i okolicy. W sezonie Brama jest czynna: 9.00 - 18.00. Bilet normalny 4 zł, ulgowy 3 zł. 

Pozostałości po sandomierskich kupcach- piwnice służyły jako skład towarów

Ponadto polecam wizytę w Domu Długosza - dawnej mansjonarii (dom dla niższych w hierarchii duchownych, którzy w zamian za utrzymanie zobowiązani byli pełnić funkcje przy katedrze), powstałej z fundacji Mistrza Długosza w 1476 r., w II poł. XVII w. przebudowany, a po restauracji w latach 1934 -35 przeznaczony na siedzibę Muzeum Diecezjalnego, pełnego ciekawych eksponatów, nie koniecznie ściśle związanych z Sacrum. Czynne w sezonie w godz. 9. 30 - 16. 30, nd i święta- 13.30 - 16.30. Bilet normalny to wydatek 6 zł, ulgowy 3 zł. Doda, że znajdujące się tu zabytki i wystawy zaciekawiły nie dużo bardziej niż te na zamku.

Podziemna trasa turystyczna

Piękny sandomierski ratusz, który od XVI w. prezentuje się nieustannie w renesansowej formie stanowi oddział Muzeum Okręgowego i w sezonie jest udostępniany zwiedzającym. Od wt - pt 10.00 - 17.00, sb - nd 10.00  - 18.00. Bilet normalny 5 zł, ulgowy 4 zł. Będąc w Sandomierzu możemy skorzystać z możliwości przejścia podziemną trasą turystyczną. Jest to system XIV i XV wiecznych piwnic, w których kupcy sandomierscy składali swoje towary. Trasa prowadzi pod ośmioma kamienicami, a jej przejście z przewodnikiem trwa około godziny. Czynna codziennie (prócz 1 I, I dn Wielkanocy, 11 XI, 25 XII) 10.00 - 18.00, poza sezonem do 17.00. Bilet normalny 10 zł, ulgowy 6 zł.

Kazimierz Dolny

Kazimierz Dolny leżący nad Wisłą, w województwie lubelskim, słynie na całą Polskę, a nawet zagranicę patrząc po odwiedzających go turystach. To w sumie niewielkie miasto posiada interesującą historię i świetną przeszłość, o której przypominają spotykane na każdym kroku zabytki. W swych początkach Kazimierz sięga, aż XI w. Swą nazwę zawdzięcza Norbertankom, które pragnęły w ten sposób uczcić ofiarodawcę w osobie Kazimierza Sprawiedliwego. Drugi człon nazwy Kazimierz zyskał by odróżniano go od Kazimierza pod Krakowem. Prawa miejskie dla Kazimierza to jednak już wiek XIV. Przy tym lokacji na prawie magdeburskim dokonał w 1406 r. Jagiełło. Budowę zamku w Kazimierzu przypisuje się erekcji Kazimierza Wielkiego (z zamkiem kojarzy mi się legenda mówiąca że od zamku do Radomia, pod kamienicę zamieszkiwaną przez Esterkę wiódł tunel, którym Kazimierz Wielki udawał się do ukochanej). 

Od 1519 r. do 1644 r. starostwo w Kazimierzu pełnili kolejno Mikołaj, a następnie jego syn Piotr Firlejowie. Warto podkreślić, że w owym czasie Firlejowie byli posiadaczami Janowca leżącego na przeciwległym brzegu. Dodam, że starostwo musiało przynosić znaczne dochody, gdyż Kazimierz staraniem Firlejów posiadał uprzywilejowaną pozycję w handlu zbożem. Zresztą na nim właśnie wyrosły znaczne fortuny przybyłych z Włoch rodzin kupieckich Przybyłów, Celejów oraz Czarnotów. Niestety wraz z wojnami Polski ze Szwecją skończył się złoty wiek dla miasta. podczas potopu zostało ono spalone. co prawda zniszczenia odbudowano, jednak miasto nie odzyskało już świetności. Przyczyniły się na to kolejne wojny, spadek zapotrzebowania na polskie zboże w Europie, a w dalszym czasie rozbiory odcinające Kazimierz od rynków zbytu.

Obecnie Kazimierz do miejscowość stricte wypoczynkowa, w której turyści mają okazję podziwiać liczne zabytki oraz przyrodnicze walory okolicy. Zwiedzając miejscowość warto skierować się do lezącego przy rynku kościoła farnego z końca XVI w (pierwsza fundacja kościoła miała miejsce w 1325 r. i dokonał jej Władysław Łokietek)., w którym warto zwrócić uwagę na piękne organy w modrzewiowej oprawie z 1620 r., renesansowe popiersie Mikołaja Przybyły, stalle z I poł. XVII w., chrzcielnicę, ołtarz główny w stylu barokowym oraz ambonę z 1615 r. z rokokowym zwieńczeniem. 

W tle kamienice Przybyłów

Kazimierz, jednak słynie głównie z kamienic Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów z około 1615 r., które stanowią największa ozdobę miasta. Kamienice posiadają wyjątkową, bogatą, płaskorzeźbioną dekorację elewacji oraz piękne, rozbudowane attyki (ścianki, balustrady/pionowe elementy osłaniające dach) oraz podcienia (pomieszczenia w dolnej części budynku, otwarte na zewnątrz, ograniczone słupkami lub filarami).

Prócz kamienic Przybyłów warto również zobaczyć kamienicę Gdańską (znajduje się przy rynku, na wprost kościoła farnego i sąsiaduje z kamienicą Przybyłów) z 1795 r. w stylu barokowym, odbudowaną po II wojnie światowej i stanowiącej jedną z najciekawszych w mieście. Dodam jako ciekawostkę, że swą nazwę zawdzięcza przydomkowi Kazimierza Wielkiego, nazywanego "małym Gdańskiem"oraz kontaktom handlowym z tym miastem. Obecnie na parterze kamienicy znajdują się sklepiki z pamiątkami. Równie interesująca jest kamienica Biała z XVII w. (przy ul. Senatorskiej), choć wzorowana na kamienicy Celejowskiej, znacznie skromniejsza, z elementów zdobniczych posiada jedynie attykę. 

 widoczny jest spichlerz i równocześnie siedziba Muzeum Przyrodniczego.

Kamienica Gdańska

Natomiast wspomniana kamienica Celejowska wybudowana przed 1635 r. to jeden z najcenniejszych przejawów rozkwitu architektury mieszczańskiej w okresie renesansu w Polsce. Tą dwukondygnacyjną budowlę z kamienia wapiennego zdobi głownie ogromna attyka, stanowiąca 1/3 jej rozmiarów.

widok na Wisłę z wieży zamkowej

widok z kościoła "na górce" na Górę Trzech Krzyży

jeden z kazimierskich wąwozów, ten prowadzi na zabytkowy cmentarz

Zdobi ją ornamentalna i figuralna dekoracja. Warto również wstąpić do jej wnętrza, ponieważ mieści się w nim oddział Muzeum Nadwiślańskiego (w sezonie czynne pn - czw, nd 10.00 - 17.00, pt - sb 10.00 - 18.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy 5 zł). W Kazimierzu możemy zwiedzić również inne jego oddziały jak Muzeum Sztuki Złotniczej (czynne: pn - nd 10.00 - 17.00, bilet normalny 8 zł, ulgowy 5 zł)  oraz  Muzeum Przyrodnicze (czynne codziennie 9.00 - 16.00, poza sezonem 10.00 - 15.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy 5 zł) oraz Dom Marii i Jerzego Kuncewiczów.

Skałki wapienne

A oto i co kryje kościół i klasztor na górce zarządzany przez reformatorów. 

Po studni rynkowej, która nie jednemu zdążyła się już opatrzyć, można obejrzeć studnie na dziedzińcu kościelnym u franciszkanów. 

Bardzo interesujący zabytek w mieście stanowi również kościół i klasztor franciszkanów przybyłych do Kazimierza w 1628 r. Wzięli oni w opiekę kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Panny z 1589 r., w którym znajduje się zabytkowy obraz Zwiastowania. Kompleks nazywany popularnie "na górce" zyskał to określenie w związku z Górą Wietrznią, na której podobno go osadzono, a  którą wiąże się z pierwszą osadą, wiązana z Kazimierzem. Wśród zabytków znajdujących się u reformatów warto szczególnie zobaczyć przepiękny chór mieszczący się za ołtarzem( skrywane za ściana pomieszczenie), a udostępniany turystom. widoczny poniżej dzwon może nie być łatwo ujrzeć, ale zawsze można prosić o zgodę. Prowadza do niego zabytkowe schody, zdaje się z XVIII w. ponadto w części klasztornej znajduje się niewielkie, aczkolwiek bardzo ciekawe muzeum, do którego wstęp to dowolny datek. 

Kościół oraz klasztor otacza zachowany z I poł XVIII w. mur. 

Zapraszam do zapoznania się z mapką Kazimierz