Zamek królewski Lublin

Długa historia zamku w Lublinie sięga, aż XII w., kiedy to został wzniesiony drewniany gród . W II poł. XIII w./ pocz. XIV w.?  powstała romańska wieża obronno - mieszkalna, czyli stołp, czy też inaczej donżon. Obecnie stanowiący najstarszą część zamku. Za czasów II wojny światowej na zamku mieściło się więzienie NKWD. 

Natomiast sławna kaplica zamkowa pw. Św. Trójcy powstała w XIV w. z fundacji Kazimierza Wielkiego podczas stawiania murowanego zamku i obecnie stanowi jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce. Wnętrze  kaplicy pokryte jest z erekcji Władysława Jagiełły rusko-bizantyjskimi freskami z 1418 r. 

Stołp

Zamek leżący na szlaku z Wilna do Krakowa cieszył się przychylnością Jagiellonów. Tu właśnie Jan Długosz kształcił synów Kazimierza Jagiellończyka. Około 1520 r. Zygmunt Stary zapoczątkował przebudowę zamku w stylu renesansowym, przy udziale włoskich architektów. W efekcie przebudowy powstała nowa rama z wieżą, kamienica Grodzka oraz czworoboczna baszta. Niestety w latach 1655- 1657 na zamku rezydowali Szwedzi, Węgrzy i Moskale co skończyło się  dla niego potężnymi zniszczeniami. Ocalały jedynie kaplica i stołp. 

Schody prowadzące na wieżę

W 1743 r. starosta Jakub Zamoyski zbudował nowy budynek mieszczący archiwum  oraz drugi dla kancelarii. W 1773 r. gmach dawnej bramy wjazdowej z polecenia starosty Wincentego Potockiego został dostosowany do celów mieszkalnych. Z inicjatywy Stanisława Staszica w latach 1824 - 1826 wzniesiono na miejscu starego nowy obiekt wg projektu S. Stompfa w stylu neogotyku angielskiego. Gmach przeznaczony został na siedzibę więzienia kryminalnego dla Królestwa Kongresowego. Następnie w latach 1831 - 1915 było tu więzienie carskie, głownie dla działaczy niepodległościowych, a od 1918 r. do 1939 r. odbywali tu kary członkowie ruchu komunistycznego. 

Kaplica św. Trójcy

Jak już wyżej wspomniałam okupacja hitlerowska prowadziła w zamku więzienie w latach 1939 -1944. Sumując zamek pełnił funkcję więzienia łącznie przez 128 lat. W 1944 r. hitlerowcy przed opuszczeniem Lublina dokonali na zamku egzekucji 300 więźniów. Lubelski zamek w ciągu swego długiego istnienia był również świadkiem obrad sejmu 1569 r., kiedy to uchwalono powstanie unii polsko - litewskiej, zwanej od miejsca zawarcia unią lubelską. W tym samym roku na zamku Albrecht Hohenzollern złożył hołd lenny królowi Stanisławowi Augustowi, a w 1648 r. król Jan Kazimierz kierował działaniami wojennymi. Obecnie zamek pełni funkcję Muzeum Lubelskiego, z czego na zamku mieści się jeden z czterech oddziałów w Lublinie. Ponadto muzeum posiada 5 oddziałów zamiejscowych. Siedziba muzeum oraz większość jego oddziałów stanowią wysokiej wartości zabytki. Te wszystkie czynniki sprawiają, iż Muzeum Lubelskie przynależny do największych i najstarszych muzeów we wschodniej Polsce. 

Widok na słynne lubelskie kamienice

Poza  wystawą muzealną do zwiedzania udostępniona jest Kaplica Trójcy Świętej oraz baszta. Zwiedzenie ekspozycji na zamku wynosi 10 zł przy bilecie normalnym i 6, 50 zł przy ulgowym bądź przy zwiedzaniu jedynie ekspozycji na piętrze 3 zł (dla tych, którzy nie są sympatykami numizmatyki oraz archeologi). Zwiedzenie kaplicy to koszt dla biletu normalnego 8,50 zł, a  dla ulgowego 6,50 zł. Zwiedzenie baszty, na szczycie, której znajduje się taras widokowy wynosi odpowiednio 6,50 zł i 4 zł.

Freski w kaplicy pw. Św. Trójcy

Choć historia muzeum sięga początków XX w. to z Lubelskim zamkiem jest ono związane dopiero od 1957 r., kiedy to muzeum przeniosło się do części pomieszczeń zamkowych. Od 1974 r. Muzeum stało się jego niepodzielnym użytkownikiem. Ogromne jego zbiory zawierają kilka wystaw stałych jak archeologiczna, numizmatyczna (monety i medale od X w. do XX w.), sztuka ludowa regionu, galeria polskiego malarstwa od XVII do XX w., wśród której podziwiać możemy  przepiękne dzieło Jana Matejki " Unia Lubelska" oraz portret Jana III Sobieskiego w kontuszu. Ponadto udostępniona jest galeria malarstwa obcego w przedziale od XVII do XIX w., ogromnie bogata i ciekawa wystawa uzbrojenia prezentująca militaria od czasów średniowiecza po II wojnę światową (w tym broń biała oraz palna sprowadzana z zachodu oraz uzbrojenie tureckie) oraz wystawa sztuki zdobniczej. 

Kazimierz Dolny

Kazimierz Dolny leżący nad Wisłą, w województwie lubelskim, słynie na całą Polskę, a nawet zagranicę patrząc po odwiedzających go turystach. To w sumie niewielkie miasto posiada interesującą historię i świetną przeszłość, o której przypominają spotykane na każdym kroku zabytki. W swych początkach Kazimierz sięga, aż XI w. Swą nazwę zawdzięcza Norbertankom, które pragnęły w ten sposób uczcić ofiarodawcę w osobie Kazimierza Sprawiedliwego. Drugi człon nazwy Kazimierz zyskał by odróżniano go od Kazimierza pod Krakowem. Prawa miejskie dla Kazimierza to jednak już wiek XIV. Przy tym lokacji na prawie magdeburskim dokonał w 1406 r. Jagiełło. Budowę zamku w Kazimierzu przypisuje się erekcji Kazimierza Wielkiego (z zamkiem kojarzy mi się legenda mówiąca że od zamku do Radomia, pod kamienicę zamieszkiwaną przez Esterkę wiódł tunel, którym Kazimierz Wielki udawał się do ukochanej). 

Od 1519 r. do 1644 r. starostwo w Kazimierzu pełnili kolejno Mikołaj, a następnie jego syn Piotr Firlejowie. Warto podkreślić, że w owym czasie Firlejowie byli posiadaczami Janowca leżącego na przeciwległym brzegu. Dodam, że starostwo musiało przynosić znaczne dochody, gdyż Kazimierz staraniem Firlejów posiadał uprzywilejowaną pozycję w handlu zbożem. Zresztą na nim właśnie wyrosły znaczne fortuny przybyłych z Włoch rodzin kupieckich Przybyłów, Celejów oraz Czarnotów. Niestety wraz z wojnami Polski ze Szwecją skończył się złoty wiek dla miasta. podczas potopu zostało ono spalone. co prawda zniszczenia odbudowano, jednak miasto nie odzyskało już świetności. Przyczyniły się na to kolejne wojny, spadek zapotrzebowania na polskie zboże w Europie, a w dalszym czasie rozbiory odcinające Kazimierz od rynków zbytu.

Obecnie Kazimierz do miejscowość stricte wypoczynkowa, w której turyści mają okazję podziwiać liczne zabytki oraz przyrodnicze walory okolicy. Zwiedzając miejscowość warto skierować się do lezącego przy rynku kościoła farnego z końca XVI w (pierwsza fundacja kościoła miała miejsce w 1325 r. i dokonał jej Władysław Łokietek)., w którym warto zwrócić uwagę na piękne organy w modrzewiowej oprawie z 1620 r., renesansowe popiersie Mikołaja Przybyły, stalle z I poł. XVII w., chrzcielnicę, ołtarz główny w stylu barokowym oraz ambonę z 1615 r. z rokokowym zwieńczeniem. 

W tle kamienice Przybyłów

Kazimierz, jednak słynie głównie z kamienic Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów z około 1615 r., które stanowią największa ozdobę miasta. Kamienice posiadają wyjątkową, bogatą, płaskorzeźbioną dekorację elewacji oraz piękne, rozbudowane attyki (ścianki, balustrady/pionowe elementy osłaniające dach) oraz podcienia (pomieszczenia w dolnej części budynku, otwarte na zewnątrz, ograniczone słupkami lub filarami).

Prócz kamienic Przybyłów warto również zobaczyć kamienicę Gdańską (znajduje się przy rynku, na wprost kościoła farnego i sąsiaduje z kamienicą Przybyłów) z 1795 r. w stylu barokowym, odbudowaną po II wojnie światowej i stanowiącej jedną z najciekawszych w mieście. Dodam jako ciekawostkę, że swą nazwę zawdzięcza przydomkowi Kazimierza Wielkiego, nazywanego "małym Gdańskiem"oraz kontaktom handlowym z tym miastem. Obecnie na parterze kamienicy znajdują się sklepiki z pamiątkami. Równie interesująca jest kamienica Biała z XVII w. (przy ul. Senatorskiej), choć wzorowana na kamienicy Celejowskiej, znacznie skromniejsza, z elementów zdobniczych posiada jedynie attykę. 

 widoczny jest spichlerz i równocześnie siedziba Muzeum Przyrodniczego.

Kamienica Gdańska

Natomiast wspomniana kamienica Celejowska wybudowana przed 1635 r. to jeden z najcenniejszych przejawów rozkwitu architektury mieszczańskiej w okresie renesansu w Polsce. Tą dwukondygnacyjną budowlę z kamienia wapiennego zdobi głownie ogromna attyka, stanowiąca 1/3 jej rozmiarów.

widok na Wisłę z wieży zamkowej

widok z kościoła "na górce" na Górę Trzech Krzyży

jeden z kazimierskich wąwozów, ten prowadzi na zabytkowy cmentarz

Zdobi ją ornamentalna i figuralna dekoracja. Warto również wstąpić do jej wnętrza, ponieważ mieści się w nim oddział Muzeum Nadwiślańskiego (w sezonie czynne pn - czw, nd 10.00 - 17.00, pt - sb 10.00 - 18.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy 5 zł). W Kazimierzu możemy zwiedzić również inne jego oddziały jak Muzeum Sztuki Złotniczej (czynne: pn - nd 10.00 - 17.00, bilet normalny 8 zł, ulgowy 5 zł)  oraz  Muzeum Przyrodnicze (czynne codziennie 9.00 - 16.00, poza sezonem 10.00 - 15.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy 5 zł) oraz Dom Marii i Jerzego Kuncewiczów.

Skałki wapienne

A oto i co kryje kościół i klasztor na górce zarządzany przez reformatorów. 

Po studni rynkowej, która nie jednemu zdążyła się już opatrzyć, można obejrzeć studnie na dziedzińcu kościelnym u franciszkanów. 

Bardzo interesujący zabytek w mieście stanowi również kościół i klasztor franciszkanów przybyłych do Kazimierza w 1628 r. Wzięli oni w opiekę kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Panny z 1589 r., w którym znajduje się zabytkowy obraz Zwiastowania. Kompleks nazywany popularnie "na górce" zyskał to określenie w związku z Górą Wietrznią, na której podobno go osadzono, a  którą wiąże się z pierwszą osadą, wiązana z Kazimierzem. Wśród zabytków znajdujących się u reformatów warto szczególnie zobaczyć przepiękny chór mieszczący się za ołtarzem( skrywane za ściana pomieszczenie), a udostępniany turystom. widoczny poniżej dzwon może nie być łatwo ujrzeć, ale zawsze można prosić o zgodę. Prowadza do niego zabytkowe schody, zdaje się z XVIII w. ponadto w części klasztornej znajduje się niewielkie, aczkolwiek bardzo ciekawe muzeum, do którego wstęp to dowolny datek. 

Kościół oraz klasztor otacza zachowany z I poł XVIII w. mur. 

Zapraszam do zapoznania się z mapką Kazimierz

Pocztówki z Lublina

/Na zdjęciu nasza Vistula, w drodze do Lublina/

Osadnictwo w rejonie Lublina sięga już wieku VII. Prawdopodobnie pierwszy gród powstał tu w wieku XI. Wiek później Lublin, nazywany w początkach swego istnienia Lublą stał się już siedziba kasztelani i archidiakonatu. W wieku XIII książę ruski, Daniel Halicki wzniósł pierwsza murowaną budowle w grodzie- wieżę obronną na wzgórzu zamkowym.

Warto wybrać się na spacer Krakowskim Przedmieściem i popodziwiać tamtejsze kamienice.

W 1317 r. ksiąze krakowski i sandomierski Władysław Łokietek wydał przywilej nadający Lublinowi prawa miejskie. W rozwijającym się ośrodku handlowo- rzemieślniczym, z czasem zaczęły powstawać okazałe budowle. Powstały m.in. zespół kościelno- klasztorny dominikanów (przybyli do Lublina już w 1260 r.) oraz  mieszczańskie kamienice. W XIV w. Kazimierz Wielki otoczył miasto murem obronnym oraz wzniósł murowany zamek z Kaplicą Trójcy Świętej.

Największy rozkwit miasta przypadał na wieki XV i XVI. Lublin, usytuowany w połowie drogi z Krakowa do Wilna, korzystał z dogodnego położenia. W 1418 r. Władysław Jagiełło ufundował rusko - bizantyjskie freski w Kaplicy Trójcy Świętej na zamku.  W 1474 r. Lublin otrzymał od Kazimierza Jagiellończyka tytuł stolicy nowo powołanego województwa - lubelskiego. Miasto, tym samym urosło do rangi ważnego ośrodka polityczno- gospodarczego w kraju.

 

W 1569 r. Lublin sał się świadkiem zawarcia unii polsko - litewskiej (Unia Lubelska), która dała początek Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W 1575 r. miasto niestety doznało zniszczeń spowodowanych pożarem, ucierpiały sczególnie gotyckie kamienice. Szybko, jednak podjęto odbudowę, tym razem w stylu renesansowym. W 1578 r. król Stefan Batory powołał w Lublinie Trybunał Korony (najwyższa instancja sądowa dla Małopolski). Tym samym w II poł. XVI w. Lublin znalazł się w gronie najważniejszych miast w kraju.

Przyszło lato, przyszedł czas na wietrzenie  pościeli.....

Upadek świetności miasta przyszedł, jednak  nieubłaganie wraz z XVII w. Przyczyniły się do tego wojny kozackie oraz "Potop szwedzki". Szwedzi i Kozacy grabili miasto i jego mieszkańców, a epidemie dziesiątkowały ludność. Krótkie ożywienie gospodarcze, które dał wiek XVIII, zakończył III rozbiór Polski (1793 r.)

 

W latach 1795 - 1809 Lublin znajdował się pod zaborem austriackim. Po zwycięskiej wojnie księcia Józefa Poniatowskiego z Austrią w 1809 r. miasto zostało włączone w granice Księstwa Warszawskiego. W 1815 r., wedle postanowień Kongresu Wiedeńskiego Lublin znalazł się pod panowaniem Królestwa Polskiego, podporządkowanego carskiej Rosji. II poł. XIX w. przyniosła miastu ożywienie, powstawały liczne zakłady, rosła liczba ludności.

 

W 1918 r. miasto stało się świadkiem powstania Tymczasowego Rądu Ludowego Rzeczypospolitej z Ignacym Daszyńskim na czele, dzięki temu Lublin zyskał na 4 dni tytuł stolicy Polski.

Pędzikiem na sesyję ślubną 

We wrześniu 1939 r. miasto zbombardowały niemieckie samoloty. W 1941 r. hitlerowcy rozpoczęli budowę obozu koncentracyjnego na Majdanku. Powstało getto, skupiające 40 tys. ludności pochodzenia żydowskiego. W 1942 r. okupant dokonał jej zagłady w obozach na Majdanku, w Bełżcu i Sobiborze. 24 lipca 1944 r. do miasta wkroczyli Rosjanie, kreując Lublina na okres 164 dni tymczasową stolica Polski.

Widok na Grand Hotel

Kamienice na rynku to wspaniale odrestaurowane zabytki, tu kamienica Konopniców

O zabytkach złów kilka:

Idąc Krakowskim Przedmieściem dojdziemy do Alei Racławickich, gdzie napotkamy Ogród Saski, do którego wstępu "strzeże" rogatka miejska pochodząca z XIX w., w stylu neogotyckim, posiadająca cztery wieżyczki zwieńczone smukłymi hełmami oraz attykę.

Ogród saski...

Lubelska starówka, obecnie w większości odrestaurowana stanowi jedną z najpiękniejszych w Polsce. Spacerując po Starym mieście koniecznie należy zwrócić uwagę na Bramę Krakowską, która pochodzi z XIV w. i choć utrzymana jest w stylu gotyckim, można się  w niej doszukać elementów barokowych.

Brama Krakowska

Baszta gotycka

Warto również zobaczyć  Bramę Grodzką oraz Basztę Gotycką, Kaplicę Trójcy Świętej, nowy ratusz- dawny klasztor karmelitów bosych, stary ratusz, który po przebudowie stał soę siedzibą Trybunału Koronnego(szlacheckiego sądu apelacyjnego), Teatr Stary- najstarszy tego typu budynek w Polsce, z XIX w., kościół św. Jana. Polecam również krypty w Bazylice Dominikańskiej.

Na starym mieście mamy możliwość zobaczenia zespołu kamienic pierwotnie gotyckich (XIV/XV w.), wielokrotnie przebudowywane po 1945 r., odbudowywane. Warto zwrócić uwagę na kamienice Konopniców i Lubomelskich. 

Na starówce znajdziemy również prace tamtejszych artystów oraz sprzedawców staroci

Będąc w Lublinie warto również zobaczyć Skansen - Muzeum Wsi Lubelskiej( czynne codziennie IV 9.00- 17.00, V- IX 9.00- 18.00, X 9.00- 17.00, XI- XII 9.00- 15.00. bilet normalny 12 zł. ulgowy 6 zł)  oraz Ogród Botaniczny UMCS (przy wjeździe do miasta, od strony Puław). Zapraszam do zapoznania się z mapką zabytków Lublina.

Spacerując Starówką Lublina, miniemy wiele zabytkowych kościołów, do których warto wstąpić przynajmniej na chwilę by przyjrzeć się bogato wyposażonym wnętrzom, prezentującym różne style i okresy w historii. Polecam klasztor i kościół pw. św. Piotra i Pawła, kościół pod wezwaniem św. Piotra Apostoła. 

surrealistyczne kamienice znajdują się na wprost zamku

Warte zobaczenia są również kamienice na placu zamkowym. Dziesięć socrealistycznych kamienic, zwraca uwagę swoim charakterystycznym ułożeniem.