Lesko

Lesko znajdujące się na Podkarpaciu. Stanowi jeden z większych ośrodków na drodze do Bieszczad wysokich (tu będziemy mieć przesiadki próbując dojechać komunikacją publiczną na przykład z Cisnej do Soliny). Można by z małym przymrużeniem oka rzec, że wszystkie drogi prowadzą przez Lesko;) Położone nad Sanem, znajduje się na obszarze gór Sanocko - Turczyńskich, dzięki temu przez miasto przebiega kilka ciekawych ścieżek przyrodniczo - edukacyjnych.

Wśród nich znajdują się:

• ścieżka przyrodnicza na Górze Sobień (obszar Parku Krajobrazowego Gór Słonnych). Dotrzeć do niej można samochodem lub autobusem, trasa Sanok - Lesko (kurs przez Łukawicę, skąd z przystanku lub z Załuża należy przejść ok. 1,5 km). Do ścieżki można dojść, także szlakiem zielonym prowadzącym z Gór Słonnych do rezerwatu "Góra Sobień". Ścieżka rozpoczyna się na Parkingu, a kończy po 3 km, robiąc pętlę na składzie drewna ok. 200 m pod wspomnianym parkingiem. Wędrując ścieżką będziemy podziwiać fragment rezerwatu przyrody leśno -  faunistyczno - krajobrazowego "Góra Sobień", ruiny zamku Sobień, położonego na 451 m n.p.m., wspaniałe widoki na dolinę Sanu, potok leśny oraz aleję modrzewiową. Ścieżka urozmaicona przez jary, strome podejścia i skarpy prowadzi przez wiszące kłaki oraz schody wycięte w pniu jodłowym
• Kamień Leski - znajduje się na początku miejscowości Glinne, przy trasie z Leska do Ustrzyk Dolnych, w odległości ok. 5 km od tego pierwszego. Można tu dojść również szlakiem zielonym z Leska (Lesko - Krysowa), lub ze Zwierzynia przez Czulnię oraz ścieżką rowerową "Baszta". Kamień Leski mierzący ok. 410-420 m n.p.m., stanowi niezwykle ciekawy pomnik przyrody nieożywionej. Zbudowany z piaskowca krościeńskiego, swą wybujałą formę zawdzięcza oddziaływaniu erozji oraz.... mieszkańcom okolic. Po dawnym kamieniołomie pozostały dwie głębokie wyrwy z pionową ścianą, porośnięte obecnie młodym lasem.

Ziemie, na których obecnie rozpościera się miasto były już zamieszkane w czasach prehistorycznych i okresie wpływów rzymskich, co potwierdzają prowadzone na terenie miasta wykopaliska archeologiczne (datowane od IV w. p.n.e. do IV w. n.e., a także średniowieczne). Sama nazwa Lesko wzięła swe pochodzenie od słowa "leszczyna". W przeciągu wieków nazwa miasta ulegała pewnym deformacjom Lesco, Liesko, Lissko. W między czasie powracano do tradycyjnej nazwy Lesko. W wieku XVIII funkcjonowała zruszczona nazwa Lisko, jednak w 1931 r. władze miasta wystąpiły z wnioskiem na mocy, którego przywrócono nazwę Lesko.

Synagoga

okolice leskiego rynku

Przełom XIV/XV w. przyniósł Lesku nowego właściciela. Z nadania królewskiego dokonanego przez Władysława Jagiełłę, Lesko oraz przyległe dobra trafiły w ręce Kmitów z Wiśnicza herbu Szczerniawa. Między 1469/1470 r. Lesko uzyskało prawa miejskie. Po Stadnickich miasto przechodziło w ręce Ossolińskich, następnie Mniszchów, a w końcu Krasickich, którzy stawali się kolejno posiadaczami leskiego zamku

Park miejski

schody prowadzące do gotyckiej świątyni

plac przykościelny

Wśród zabytków Leska na uwagę zasługuje dawna Synagoga z przełomu XVI/XVII w. obecnie zamieniona na galerię sztuki. Ponadto Kościół farny pw. Nawiedzenia NMP z ok. 1539 r., w 1760 r. i 1889 r. dokonywano przebudów. Obok kościoła znajduje się barokowa dzwonnica (1725-1765). Wewnątrz kościoła mieści się płyta grobowa oraz epitafium poświęcone Franciszkowi Pułaskiemu, rotmistrzowi przemyskiemu oraz jednemu z przywódców konfederacji barskiej. Ponadto warto przejść się ulicami Leska by zobaczyć Ratusz miejski z 1894 r., kamienice z XVII- XIX w., dom parafiany z 1890 r. oraz cmentarz żydowski, na którym znajdują się nagrobki z 1600 r.!

domek przy uliczce prowadzącej do kościoła

Synagoga 

Dołączam mapę Leska, ze strony UMiG Lesko.

Żywiec

Żywiec, położony nad jeziorem Żywieckim w Kotlinie Żywieckiej, przynależy do Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Choć administracyjnie należy do województwa śląskiego, znajduje się na terytorium Małopolski, około 90 km od Krakowa.

Miasto swą historią sięga przełomu XIV/XV w. Do naszych czasów zachowało się w nim wiele zabytków, świadczących o jego długiej historii. Na Żywieckim rynku mamy możliwość podziwiania pieknych kamienic.

Warto zwrócić uwagę na pochodzący z 1868 r., ratusz swą architekturą nawiązujący do neorenesansu i neomauretanizmu (nawiązanie do orientu). Już z daleka daje się zauważyć konkatedra Narodzenia NMP, powstała w poł. XV w. Ponieważ ulegała licznym przebudowom obecnie nie reprezentuje jednego stylu. Przeważa gotyk i renesans. Obok znajduje się wolno stojąca, XVIII- wieczna dzwonnica, prawdopodobnie najbardziej charakterystyczny zabytek Żywca.Wśród jego zabytków na uwagę zasługują również kościół św. Krzyża - gotycki (XV w.), barokowy kościół cmentarny Przemienienia Pańskiego (1701 r.) oraz zabudowania browaru Żywiec. Chętni mogą po wcześniejszej rezerwacji (+48 33 861 24 57 lub rezerwacja@muzeumbrowaru.pl) zwiedzić browar wraz z przewodnikiem. Muzeum czynne jest od wt - nd 10.00 - 18.00. Koszt dla dorosłego zwiedzania muzeum to 25 zł, wraz  z browarem 30 zł, dla niepełnoletnich 15 zł.

W okolicy Żywca warto zwiedzić dwór Kępińskich w Moszczanicy, znajdujący się około 5 km od centrum miasta. Na klasycystyczną zabudowę składają się dwór, stajnia, kaplica oraz park. W dworku podziwiać można wystawę etnograficzną min. góralskie instrumenty muzyczne, garncarstwo, stroje górali żywieckich, czy dawne narzędzia rolnicze i stolarskie, rzeźby i zabawki ludowe. Dworek zaadaptowano również na siedzibę Muzycznej Izby Regionalnej.

Poza licznymi zabytkami oraz zgromadzonymi w muzeach eksponatami Żywiec słynie również z  przebogatej kultury duchowej i materialnej stworzonej przez górali Beskidu Żywieckiego. Tu swoją siedzibę mają liczni twórcy ludowi, zajmujący się rzeźbą, muzyką, czy malarstwem na szkle. Żywiec słynie z twórców regionalnych zabawek oraz instrumentów muzycznych, haftów i bibułowych kwiatów. Dbanie o tradycję przejawia się w gwarze, tańcach, ekspresyjnej muzyce i plastyce obrzędowej. w Żywcu działa kilka zespołów regionalnych, które za cel stawiają sobie kultywowanie tych tradycji i obrzędów. Sprzyjają temu corocznie organizowane imprezy folklorystyczne jak Tydzień Kultury Beskidzkiej (w tym roku 27 VII - 4 VIII) oraz Żywieckie Gody. po więcej informacji zapraszam na stronę regionalnego Ośrodka Kultury

                        

By się nie pogubić warto skorzystać z mapy Żywca

Sandomierz

Słynna lodziarnia na Rynku

Sandomierz to kolejne miasto leżące na szlaku Wiślanym, jak opisane poprzednio Kazimierz Dolny i Janowiec;) " polski Rzym" leży w odległości ok. 50 km od Ostrowca Świętokrzyskiego i ok. 15 km od Tarnobrzegu. Do miasta przylgnął przydomek "Mały Rzym", ponieważ analogicznie do Romy usytuowany jest na siedmiu wzgórzach. Obecnie administracyjnie przynależy do województwa świętokrzyskiego, jednak historycznie stanowi cześć Małopolski. Miasto w przeszłości stanowiło centrum administracyjne ziemi sandomierskiej, w późniejszym czasie stało się stolicą województwa sandomierskiego. Do dziś w mieście zachowało się wiele zabytków oraz miejsc interesujących przyrodniczo jak Góry Pieprzowe, czy Wąwóz Królowej Jadwigi. Stąd też przez miasto przebiega kilka szlaków turystycznych( Architektury Drewnianej, św. Jakuba, cysterski oraz Via Jagiellonica).

Wieża na Zamku

Będąc w mieście warto skierować się do przejścia między kamienicami będącego w przeszłości furtą w murach, którą dominikanie dostawali się do miasta (ich klasztor znajdował się poza murami) ze względu na swój kształt zyskało nazwę " Ucho Igielne". Przechodząc przez przejście warto skierować się do parku miejskiego, którym można dotrzeć do cennego zabytku, pomijanego często przez turystów ze względu na pewne oddalenie od centrum i niewiedzę o jego położeniu, czy nawet istnieniu, a mianowicie kościoła św. Jakuba wraz z zespołem klasztornym. Zabytek cenny, gdyż prezentujący styl późnoromański. Zespół powstał w ciągu XIII w., natomiast dzwonnica i zachodnie skrzydło klasztoru pochodzą z wieku XIV. W XV w. dokonano gruntownej restauracji po zniszczeniach dokonanych najazdem Litwinów oraz pożarem. W XVII w. podjęto się przebudowy świątyni, dobudowano kaplicę Męczenników Sandomierskich z bogatą dekoracją stiukową. Po kolejnym pożarze w XIX w. dokonując restauracji przywrócono budowli romański charakter. W stanie niemal niezmienionym zachował się do naszych czasów romański portal, bogato zdobiony, ponadto wczesnogotycka dzwonnica z przełomu XIII/XIV w. oraz barokowy sarkofag księżnej Adelajdy z 1676 r., wykonany z jednego kolca drzewa dębowego. Z budynków klasztornych ostała się jedynie część skrzydła wschodniego. W 2001 r. wrócili tu dominikanie, którzy po kasacie zakonu w 1864 r. zmuszeni zostali opuścić klasztor. 

Brama Opatowska

Panorama Sandomierza, w oddali widać wieżę ratusza

Szczególnym zabytkiem dla mnie osobiście jest katedra, w której znajdują się wykonane z polecenia Jagiełły unikatowe malowidła ścienne w stylu bizantyjskim (niestety nie mam z jakichś względów fotografii, jednak dla wyobrażenia jak wyglądają tego typu malowidła zachęcam zobaczyć w kaplicy Św. Trójcy, gdzie fundacji również dokonał Jagiełło). Ponadto katedra słynie z obrazów, których odpowiednio ponumerowane postaci ukazują sposób w jaki poniesie się śmierć- sprawdza się za pomocą daty urodzenia odpowiedni numer i bach giniemy przeważnie ścięci, paleni na stosie czy mordowani- Średniowiecze w końcu lubowało się we krwi. Ja zdaje się zostałam zasztyletowana.

zmiana warty przed ratuszem( wartowników można oglądać jedynie w weekendy i święta)

Zamek W Sandomierzu, niestety w czasie Potopu Szwedzkiego został wysadzony. Ocalałe skrzydło zachodnie posłużyło do odbudowy w stylu pałacowym z inicjatywy Jana III Sobieskiego, następnie w XIX w. dokonano przebudowy w stylu klasycystycznym i adaptacji na więzienie. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego. Na dziedzińcu znajdują się dyby, w których turyści mogą sobie sprawić pamiątkową fotografię, natomiast w okratowanej wnęce znajduje się niewielka wystawa narzędzi tortur. Zwiedzanie wystawy w zamku jest możliwe w sezonie od pn 11.00 - 15.00, wt - pt 10.00-17.00, sb - nd 10.00 - 18.00. Bilet normalny 8 zł, ulgowy - 6 zł, dzieci do 7 lat - bezpłatnie.

Brama Opatowska to jedyna z czterech istniejących bram miejskich Sandomierza, która zachowała się do naszych czasów. Wzniesiona z polecenia Kazimierza Wielkiego około 1362 r. stanowi ważny zabytek architektury średniowiecznej. W celach obronnych w XVI w. Bramę zwieńczono renesansową attyką. Obecnie wyposażona w taras widokowy jest udostępniana zwiedzającym w celu podziwiania panoramy miasta i okolicy. W sezonie Brama jest czynna: 9.00 - 18.00. Bilet normalny 4 zł, ulgowy 3 zł. 

Pozostałości po sandomierskich kupcach- piwnice służyły jako skład towarów

Ponadto polecam wizytę w Domu Długosza - dawnej mansjonarii (dom dla niższych w hierarchii duchownych, którzy w zamian za utrzymanie zobowiązani byli pełnić funkcje przy katedrze), powstałej z fundacji Mistrza Długosza w 1476 r., w II poł. XVII w. przebudowany, a po restauracji w latach 1934 -35 przeznaczony na siedzibę Muzeum Diecezjalnego, pełnego ciekawych eksponatów, nie koniecznie ściśle związanych z Sacrum. Czynne w sezonie w godz. 9. 30 - 16. 30, nd i święta- 13.30 - 16.30. Bilet normalny to wydatek 6 zł, ulgowy 3 zł. Doda, że znajdujące się tu zabytki i wystawy zaciekawiły nie dużo bardziej niż te na zamku.

Podziemna trasa turystyczna

Piękny sandomierski ratusz, który od XVI w. prezentuje się nieustannie w renesansowej formie stanowi oddział Muzeum Okręgowego i w sezonie jest udostępniany zwiedzającym. Od wt - pt 10.00 - 17.00, sb - nd 10.00  - 18.00. Bilet normalny 5 zł, ulgowy 4 zł. Będąc w Sandomierzu możemy skorzystać z możliwości przejścia podziemną trasą turystyczną. Jest to system XIV i XV wiecznych piwnic, w których kupcy sandomierscy składali swoje towary. Trasa prowadzi pod ośmioma kamienicami, a jej przejście z przewodnikiem trwa około godziny. Czynna codziennie (prócz 1 I, I dn Wielkanocy, 11 XI, 25 XII) 10.00 - 18.00, poza sezonem do 17.00. Bilet normalny 10 zł, ulgowy 6 zł.

Janowiec- zamek Firlejów

Janowiec to wieś położona nad Wisłą w województwie lubelskim. Miejscowość w wieku XVI pod panowaniem magnackiego rodu Firlejów posiadała prawa miejskie nadane jej przez króla Zygmunta Starego w 1537 r., które w 1869 r. utraciła na mocy dekretu carskiego o rewizji miast. Pierwsi właściciele dbali o rozwój miasteczka i próbowali uczynić z niego centrum skupiające handel wołami z Rusi na Śląsk. Zamierzenia te, jednak się nie powiodły.

Malowidła piechurów zlecili Tarłowie 

Wraz z wygaśnięciem męskiej linii Firlejów, miasteczko przeszło w ręce rodu Tarłów. Jeszcze w XVI w. słynęło jako ośrodek handlowo - usługowy dzięki swemu dogodnemu położeniu, jednak konkurencja stwarzana przez Kazimierz hamowała jego rozwój. Z początkiem XVII w. przyszedł kolejny cios, znacząca dla miejscowości przeprawa przez Wisłę do Kazimierza straciła na znaczeniu na rzecz atrakcyjniejszej przeprawy pod Puławami. Od II poł. XVII stulecia podupadający już Janowiec znalazł się w posiadaniu Lubomirskich, w których pozostawał do końca XVIII w.

W 1656 r. jak wiele innych miast został złupiony i spalony przez wojska szwedzkie zalewające Polskę. Pomimo niejakich starań podejmowanych przez Lubomirskich (nadanie przywilejów miastu, uzyskanie kolejnych od króla Augusta II) miasto traciło pozycję w handlu i ubożało. Podczas panowania na zamku kolejnych właścicieli popadał on w ruinę, a jego dobytek systematycznie rozprzedawano. W 1820 r. władze zamku rozebrały ratusz, kilka lat przedtem wygrywając również spór z miastem o prawo korzystania z janowieckich łąk i lasów. 

Kolejnym cios dla wsi przyszedł wraz z 1915 r. miasto zostało wtedy spalone przez wycofujących się Rosjan. Dopiero dwudziestolecie międzywojenne przyniosło miejscowości stabilizację, a nawet stopniowy rozwój. II wojna światowa, walki partyzanckie oraz utworzenie  w rejonie Janowca przyczółku dla wojsk rosyjskich przyniosły wsi duże zniszczenia, które jednak po wojnie udało się odbudować. Obecnie główną atrakcją Janowca jest zamek wybudowany przez ród Firlejów w I połowie XVI w. oraz kościół pierwotnie w stylu gotyckim, w XVI w, przebudowany w stylu renesansowym, wewnątrz znajdują się nagrobki Firlejów.

Niestety jak już wyżej wspomniałam dwukondygnacyjny ratusz nie zachował się do naszych czasów jak również synagoga. Wznoszenie zamku zapoczątkował w 1508 r. Mikołaj Firlej. Jego plany kontynuował syn, Piotr. Na miejsce budowy wybrano wysoką skarpę nad Wisłą, a za budulec posłużyły kamień i cegła. W efekcie w 1537 r. stanął tu gotycko - renesansowy zamek obronny, ufortyfikowany bastejami otoczony murem i fosą, przez która przerzucono most. 

W II poł. XVII w. kolejny Firlej zażyczył sobie przebudowy zamku mającego stać się w efekcie późnorenesansową rezydencją. Pracę nad nią powierzył włoskiemu architektowi Santi Gucci'emu. W skutek tych zabiegów siedziba Firlejów zyskała wielką basteję dobudowaną od strony północnej. Od strony południowej znajdowała się mniejsza baszta. Budynek bramny, pełniący funkcje obronno - mieszkalne pomalowano w ciemnobrązowe pasy. Zamek zyskał dwa dziedzińce, kilka budynków mieszkalnych, wyposażonych w 7 sal i 98 komnat. Mury ozdobiono attyką, a od strony południowej wystawiono pałac.

Wisła w miejscu przeprawy promowej.

Kolejni właściciele zamku Tarłowie, wnieśli przedłużenie skrzydła południowego. By zachować jednolity wygląd obiektu zlikwidowali łukowe obramienia okien firlejowskiego pałacu. W południowych narożach zamku w miejsce znajdujących się poprzednio baszty oraz budynku postawili okrągłe wieże. Między budynkiem bramnym a basteją umieszczono skrzydło wschodnie, które objęło również samą basteję. Od strony dziedzińca skrzydło to posiadało filarowe krużganki, natomiast od strony fosy otwory okienne z renesansowymi obramieniami oraz prostą dekorację malarską przedstawiającą pieszych żołnierzy. Wznieśli też kolejne skrzydła pozostawiając mur jedynie od północnej strony mniejszego dziedzińca.

Kilka rzutów  na mury

 
Po Tarłach zamek przeszedł na własność Lubomirskich, którzy około 1664 r. sprowadzili do Janowca Tylmana z Gameren, który zaprojektował dla nich kaplicę wzniesioną przy murze oddzielającym dwa dziedzińce zamkowe. W 1783 r. zamek od Lubomirskich odkupił Mikołaj Piaskowski, rezydując następnie w nim, aż do swojej śmierci w 1803 r. Od tego czasu przepiękna rezydencja stawiana na równi z Wawelem traciła na znaczeniu. Zamek został opuszczony, niszczał, a kolejni właściciele nie chcieli, czy nie byli w stanie wydatkować na utrzymanie tak dużego obiektu.  Zamek do 1928 r. traktowano jako za źródło materiału budowlanego.                                                                             

Wtedy zakupił go Leon Kozłowski, który przed II wojną światową pragnął odnowić mury, jednak sytuacja polityczna zniweczyła te plany, których po wojnie nie kontynuował. W 1975 r. sprzedał zamek na rzecz Muzeum Kazimierza Dolnego. W 1976 r. rozpoczęto trwające do lat 90 - tych prace zabezpieczajace ruinę przed  dalszymi zniszczeniami. W 1993 r. zdecydowano się odbudować część skrzydeł i stworzyć w nich hotel, kawiarnie, muzeum oraz ośrodek kulturalny.

W Domu Północnym zgromadzono eksponaty zawiązane z historią zamku, jego właścicieli oraz dziejom jego konserwacji.

Poza zamkiem na terenie ogrodu do zwiedzania są udostępnione znajdujące się tu dworek oraz spichlerz. Zwiedzanie zamku, dworu i spichlerza to jednorazowy koszt 12 zł za bilet normalny i 8 za ulgowy. W sezonie Muzeum udostępnione jest zwiedzającym codziennie 10.00 - 17.00, w zimie do 15.00. Zmęczeni zwiedzaniem możemy udać się na spacer, który nas poprowadzi wzdłuż skalistej panoramy Janowca, a na jej kresie... do sympatycznej knajpki w rustykalnym stylu;) A wszystko na świeżym powietrzu.

 

Janowiecki zamek jest bastejowy, czyli zaopatrzony w baszty obronne. Te fortyfikacje służyły jako stanowisko ogniowe artylerii.

Dworek pochodzący ze wsi Moniaki, wybudowany w  XVIII w. do Janowca został przeniesiony w II poł. XX w. Wewnątrz można podziwiać wystawę stałą wnętrz dworu ziemiańskiego oraz pokoi gościnnych

Łodzie przypominające  o roli jaką odgrywała Wisła w spławie zboża i korzyściach jakie z tego względu płynęły na  nadwiślańskie miasta- w tym Kazimierz Dolny i siedzibę Firlejów, a następnie Lubomirskich.

Ten XIX- wieczny budynek skrywa wystawę etnograficzną: dawne rzemiosło lokalne, rybołówstwo i wspomniany wyżej transport rzeczny.