Gdańsk

Początki Gdańska sięgają już II połowy IX w. W 1282 r. Mściwoj II wydał akt na mocy, którego Gdańsk przeszedł na własność Przemysła II przyczyniając się do zjednoczenia ziem polskich. W 1308 r. kasztelan Bogusz zawezwał do targanego niepokojami Gdańska Krzyżaków, którzy dokonali pogromu ludności, znanego jako "rzeź Gdańska".  Po bitwie pod Grunwaldem Gdańsk opowiedział się za polskim królem, jednak Krzyżacy zostali wypędzeni dopiero w 1454 r. Kazimierz Jagiellończyk dokonał inkorporacji Gdańska do korony, a w 1457 r. obdarzył licznymi przywilejami, w tym Wielkim darowującym miastu dobra należące wcześniej do zakonu. Od 1361 - 1669 miasto należało do Związku Państw Hanzeatyckich. Gdańsk - miasto bogate, posiadające wiele swobód, stanowiące mieszankę kultur, języków i religii stanowiło ewenement na skalę państwową, ale i europejską, bo gdzie indziej w tym czasie znalazłby się tak bardzo niezależny od władzy zwierzchniej ośrodek? Niestety z kresem potęgi Rzeczpospolitej miasto zaczęło podupadać gospodarczo i nie było w stanie przeciwstawić się pruskiej aneksji. W okresie międzywojennym zostało ogłoszone Wolnym Miastem Gdańsk. W początkach drugiej wojny światowej zasłynęło obroną Westerplatte oraz Poczty Polskiej. Po wojnie zrujnowane poddano odbudowie. Natomiast Grudniem 1970 r. i sierpniem 1980 r. jego mieszkańcy dołożyli swoje cegiełki pod budowę wolnej Polski.

Mapa zabytków Gdańska

Zabytki Gdańska

   Brama Wyżynna -  stanowiła główny, reprezentacyjny wjazd do miasta. Zbudowana (1574 - 1576) została w linii zakładanych w XVI w. wałów miejskich. Posiada imponującą fasadę z ciosanego kamienia. Nad wjazdem, w środkowym polu fryzu umieszczono herb Polski, po bokach zaś Gdańska i Prus Królewskich. Przed bramą miały miejsce powitania królów Polski, skąd rozpoczynała się ich trasa przejazdu Drogą Królewską (Długi Targ).

   Ulica Długa - Obwarowania miejskie - składają się na nie Katownia i Wieża Więzienna, połączone ze sobą murem tzw. szyją. Początkowo obie bramy pełniły funkcje obronne, jednak pod koniec XVI w. przebudowano je na wiezienie.

   Złota Brama - powstała w latach 1612 - 1614. Attykę  bramy wieńczą odtworzone po II wojnie posągi personifikujące Pokój, Wolność, Bogactwo i Sławę. Od strony ulicy Długiej umieszczono personifikacje cnót mieszczańskich: Roztropność, Pobożność, Sprawiedliwość i Zgodę.

   Dwór Bractwa św. Jerzego - Wzniesiony w końcu XV w. na potrzeby jednego z najbogatszych gdańskich bractw kurkowych. wieńczy go hełm z latarnią i figurą św. Jerzego (oryginał w Muzeum Narodowym).

   Wielka Zbrojownia - zbudowana w latach 1602 - 1605 na dawnych murach miejskich. Posiada bogato rzeźbiony wystrój fasad. Główne wejścia zdobi para wielkich portali. Na osi fasady w głównej kondygnacji mieści się w niszy posąg Ateny - bogini mądrości i wojny.

   Długi Targ - Podłużny prostokątny plac powstały z poszerzenia ulicy Długiej. Zabudowę ul Długiej od Złotej Bramy po Długi Targ stanowią kamienice mieszczańskie XV - XIX w. zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych. Wart zwrócić szczególna uwagę na nr. 12 - Dom Upphagenów, późnobarokowy z 1776 r., nr 35 - renesansowa kamienica Lwi Zamek z 1569 r., nr 28 - kamienica Ferberów z 1560 nawiązuje do renesansu włoskiego.

   Ratusz Głównego Miasta - pierwotną budowlę wzniesiono w początkach XIV w., w XIV - XV w. dokonano jego rozbudowy. Po pożarze w 1556 r. wieżę zwieńczono balustradą z narożnymi latarniami i nakryto renesansowym hełmem. Na szczycie wieży umieszczono naturalnych rozmiarów posąg Zygmunta Augusta. W trzeciej kondygnacji mieszczą się wielkie tarcze zegarowe. W końcu XVI w. wykonano bogaty wystrój wnętrz reprezentacyjnego pierwszego piętra. Obecnie w ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta Gdańska.

   Dwór Artusa - był miejscem spotkań handlowych i towarzyskich bractw kupieckich. początki budowli sięgają XIV w.  w 1476 r. uległ pożarowi. Do 1481 r. zyskał obecny późnogotycki wygląd. Fasada frontowa została przebudowana w stylu holenderskiego renesansu (1616 - 1617). W 1945 budowla spłonęła. W 1952 r. zakończono odbudowę dworu. elewację z trzema późnogotyckimi oknami zdobią posągi starożytnych wodzów : Scypiona, Temistoklesa, Kamillusa i Judy Machabeusza. Wejście zdobi portal po obu stronach znajdują się popiersia z lewej - Zygmunta III Wazy, z prawej Władysława IV. Bogato zdobione wnętrza można zwiedzać.

   Fontanna Neptuna - powstała w latach 1606 - 1613, wojna ze Szwecją opóźniła uruchomienie fontanny, aż do roku 1633. w połowie XVIII w. kamienne elementy fontanny wymieniono na rokokowe, tworzące obudowę wielobocznego basenu z przedstawieniami morskich stworów oraz wspartą na podstawie czaszę z czterema maszkaronami - rzygaczami.

   Kamieniczki Królewskie - zatrzymywali się w nich królowie polscy już od 1623 r. Po wojnie zrekonstruowano je w stylu renesansu, baroku i klasycyzmu (pochodziły od XVI - XIX w.). Wejścia do nich w dużej części zdobią okazałe przedproża. Szczególna uwagę zwraca Złota Kamienica przy ul. Długi Targ 41, zwana też Domem Speymana lub Domem Steffensów. Posiada bardzo bogata, złotą dekorację rzeźbiarską. Warta zobaczenia jest również kamienica nr. 20, szczyt budowli zdobi sylwetka ptaka z rozpostartymi skrzydłami.

   Zielona Brama - zbudowana w końcu XVI w. na miejscu dawnej bramy gotyckiej. Jedna z pierwszych w mieści budowli w stylu renesansu holenderskiego. W przyziemiu znajdują się arkadowe przejazdy, nad którymi widnieją herby Polski, Prus Królewskich i Gdańska.

   Dom Angielski - swą nazwę zawdzięcza mieszczeniu w II poł. XVII w. w swych murach składu sukna angielskiego.wybudowana w latach 1569 - 1570 stanowi piękny przykład manieryzmu. Od 1772 r. mieścił się tu hotel. Od 1980 r. mieści dom studencki.

Oczywiście na tym się nie kończy lista zabytków miasta. Na trasie zwiedzania warto zwrócić uwagę na kościół p. w. NMP, kaplice królewską, Żuraw, kościół pw. św. Mikołaja, Plac Obrońców Poczty Gdańskiej, kościół pw. św. Katarzyny, kościół pw. św. Brygidy, Wielki Młyn, Dom Opatów Pelplińskich, ratusz starego miasta, Dom polski, pomnik poległych stoczniowców oraz poza trasą zwiedzania (wszystkie wymienione przeze mnie obiekty od Bramy Wyżynnej po pomnik stoczniowców najwygodniej zwiedzać w podanej kolejności "trasą zwiedzania" rozpoczynająca się spod dworca PKP) znajduje się kościół p.w.św. Trójcy i klasztor pofranciszkański na Starym Przedmieściu - mnie zachwycił więc szczerze polecam zboczyć dla niego z trasy. Szczerze mówiąc według mnie Bazylika się do niego nie umywa, choć uważa się ją za perełkę Gdańska. Jeżeli planujemy spędzić w Gdańsku jeden dzień najlepiej się zdecydować przedtem, czy pospacerujemy po mieście, czy wolimy "grubsze zwiedzanie"? W tym drugim wypadku najlepiej, albo wybrać proponowaną przez przewodniki "trasę po głównych zabytkach", albo wcześniejsze ustalenie co chcemy zobaczyć i prześledzenie odległości, ponieważ jeden dzień to naprawdę bardzo mało. Gdańsk to piękne miasto, ale i duże miasto. Tylu wspaniałych kamienic co tu jeszcze nigdzie nie widziałam (tak mam małego hopla na ich punkcie), a jedna jest piękniejsza od drugiej. Jak wiadomo Gdańsk od wieków słynął z handlu i nadal kultywuje swe tradycje. Choć  i w innych miastach robią na turystach jak się da (kto był w Krakowie kojarzy ten jarmark i multum sklepików powciskanych w każdą szczelinę kamienic? W porównaniu z Gdańskiem to nic). Wiele kamienic jest przysłoniętych straganami głównie z bursztynem, ale i aniołkami i milionem innych bibelotów pamiątkowych. Tu wszystko wyszło przed kamienice zasłaniając częściowo fasady i pięknie zdobione portale. Poza tym, aż człowiek się krępuje trochę zdjęcie zrobić. Może powiedzą, że sobie nie życzą ujmować stoiska na zdjęciu? A jak tu nie ująć? I co ma zrobić taki nałogowiec zdjęciowy jak ja? Żeby nikt mi nie zarzucił zbyt pochopnych haseł to przyznam, że na Rynku Nowego Miasta kamienice nie są obstawione, a ...środek rynku. Ale też nie tak strasznie dużo po prostu przy dużej liczbie turystów, w tym wycieczki zorganizowane i kolonie robi się tłoczno. Taki urok pięknych starówek każdy chce je zobaczyć. Za to w bocznych uliczkach jest już całkiem swobodnie, nawet pod katedrą. Zresztą pewnie im bliżej weekendu, ty więcej turystów. my na szczęście zwiedzaliśmy w czwartek, a więc jeszcze przed szczytem.

                                                                                                       

                                                

                                                

Jezioro Solińskie

Jezioro Solińskie, niekiedy zwane też Zalewem Solińskim, powstało po wybudowaniu zapory w Solinie - Zabrodziu w następstwie spiętrzenia wód Sanu i Solinki. Zapora powstała w 1968 roku, liczy 664 metry długości i 81.8 m wysokości. Tym samym stanowi najwyższą zaporę w Polsce. Wewnątrz zapory znajdują się rurociągi, które doprowadzają wodę z jeziora do turbin hydroenergetycznych. W nocy, kiedy zapotrzebowanie na energię jest mniejsze, turbiny rewersyjne przepompowują wodę z niżej położonego zbiornika myczkowskiego do Soliny. Na równi z celem energetycznym Jezioro Solińskie pełni funkcję przeciwpowodziową oraz zaopatruje w wodę gospodarkę komunalną, przemysł i rolnictwo.

Za nim podjęto się budowy zapory, a także w trakcie trwania prac budowlanych przygotowano czaszę przyszłego zbiornika. Skutkiem tego przesiedlono mieszkańców 185 zagród, następnie rozebrano liczne, opuszczone zabudowania. Pod wodą znalazło się całkowicie 11 wsi.

Jezioro Solińskie cechują wyjątkowo duże wahania poziomu wody, które mogą sięgać rocznie nawet do 15 m. Zmiana wysokości zwierciadła wody może nastąpić w bardzo krótkim czasie. Z dnia na dzień nawet o 1 m. Dzieje się tak w wyniku dużych zmienności przepływów Sanu, przepompowywania wody z Jeziora Myczkowieckiego do Jeziora Solińskiego oraz jej oddawania, ukształtowania dna zbiornika (posiada strome brzegi), skutkiem tego zmiany ilości wody są bardziej zauważalne w pionie. 

Południowa część Jeziora Solińskiego posiada dwie odnogi. Zachodnia o długości ok. 14 km sięga w głąb doliny Solinki po Wołkowyję i Bukowiec. Większa powierzchniowo i dłuższa (ok. 27 km) odnoga wschodnia wypełnia dolinę Sanu dochodząc do Rajskiego, a jej odgałęzienie sięga do Chrewtu. Długość linii brzegowej Jeziora wynosi ok. 160 km. Jezioro ma powierzchnię 21 - 22,2 km². Pod względem pojemności (500 mln m³) jest to największe sztuczne jezioro w Polsce.

Plaża w Polańczyku  

Wody zbiornika cieszą się dużą rozmaitością ryb, znajdziemy tu szczególnie sandacze i okonie. Poza tym duże okazy boleni, leszczy i płoci. Warto dodać, że bieszczadzkie "morze" szczyci się trzema wyspami: Dużą Skalistą i Małą, nazywaną Zajęczą oraz wynurzającą się, jedynie przy wyjątkowo niskim stanie wody, wyspę Zjawa. Wzdłuż linii brzegowej Jeziora powstały liczne ośrodki wczasowe zarówno stałe jak i sezonowe. Ma to swoje odbicie w zainteresowaniu wśród turystów, jakie wywołuje jezioro, licznie przez nich odwiedzane. Główną atrakcją jaka cenią sobie odwiedzający jest zwiedzanie zapory wodnej, na której spiętrzenie wody sięga 60 metrów. Jezioro Solińskie, to nie tylko atrakcja dla kuracjuszy, to również świetne miejsce dla amatorów żeglugi, nurkowania i kajakarstwa oraz rybołówstwa. Wśród żeglarzy zachwalana jest panująca na jeziorze duża zmienność wiatrów. Rosnące zainteresowanie tą formą rekreacji na Solińskim doprowadziło do powstania wzdłuż brzegu Jeziora kilkunastu ośrodków żeglarskich i przystani jachtowych. Niemal każda z nich oferuje wypożyczanie sprzętu: kajaków, łódek, rowerów wodnych oraz jachtów. Dużą popularnością cieszą się również rejsy po jeziorze statkami bieszczadzkiej floty.

Zapora na Solinie 

Port w Solinie

Największe ośrodki turystyczne usytuowane przy Jeziorze Solińskim to Polańczyk, Myczkowce oraz Solina. Polańczyk zyskał nawet nazwę uzdrowiska, a to za sprawą występujących tam wód mineralnych, które pomagają w leczeniu wielu schorzeń.  Wymienione ośrodki posiadają dobrze rozwiniętą bazę noclegową i gastronomiczną.

Lesko

Lesko znajdujące się na Podkarpaciu. Stanowi jeden z większych ośrodków na drodze do Bieszczad wysokich (tu będziemy mieć przesiadki próbując dojechać komunikacją publiczną na przykład z Cisnej do Soliny). Można by z małym przymrużeniem oka rzec, że wszystkie drogi prowadzą przez Lesko;) Położone nad Sanem, znajduje się na obszarze gór Sanocko - Turczyńskich, dzięki temu przez miasto przebiega kilka ciekawych ścieżek przyrodniczo - edukacyjnych.

Wśród nich znajdują się:

• ścieżka przyrodnicza na Górze Sobień (obszar Parku Krajobrazowego Gór Słonnych). Dotrzeć do niej można samochodem lub autobusem, trasa Sanok - Lesko (kurs przez Łukawicę, skąd z przystanku lub z Załuża należy przejść ok. 1,5 km). Do ścieżki można dojść, także szlakiem zielonym prowadzącym z Gór Słonnych do rezerwatu "Góra Sobień". Ścieżka rozpoczyna się na Parkingu, a kończy po 3 km, robiąc pętlę na składzie drewna ok. 200 m pod wspomnianym parkingiem. Wędrując ścieżką będziemy podziwiać fragment rezerwatu przyrody leśno -  faunistyczno - krajobrazowego "Góra Sobień", ruiny zamku Sobień, położonego na 451 m n.p.m., wspaniałe widoki na dolinę Sanu, potok leśny oraz aleję modrzewiową. Ścieżka urozmaicona przez jary, strome podejścia i skarpy prowadzi przez wiszące kłaki oraz schody wycięte w pniu jodłowym
• Kamień Leski - znajduje się na początku miejscowości Glinne, przy trasie z Leska do Ustrzyk Dolnych, w odległości ok. 5 km od tego pierwszego. Można tu dojść również szlakiem zielonym z Leska (Lesko - Krysowa), lub ze Zwierzynia przez Czulnię oraz ścieżką rowerową "Baszta". Kamień Leski mierzący ok. 410-420 m n.p.m., stanowi niezwykle ciekawy pomnik przyrody nieożywionej. Zbudowany z piaskowca krościeńskiego, swą wybujałą formę zawdzięcza oddziaływaniu erozji oraz.... mieszkańcom okolic. Po dawnym kamieniołomie pozostały dwie głębokie wyrwy z pionową ścianą, porośnięte obecnie młodym lasem.

Ziemie, na których obecnie rozpościera się miasto były już zamieszkane w czasach prehistorycznych i okresie wpływów rzymskich, co potwierdzają prowadzone na terenie miasta wykopaliska archeologiczne (datowane od IV w. p.n.e. do IV w. n.e., a także średniowieczne). Sama nazwa Lesko wzięła swe pochodzenie od słowa "leszczyna". W przeciągu wieków nazwa miasta ulegała pewnym deformacjom Lesco, Liesko, Lissko. W między czasie powracano do tradycyjnej nazwy Lesko. W wieku XVIII funkcjonowała zruszczona nazwa Lisko, jednak w 1931 r. władze miasta wystąpiły z wnioskiem na mocy, którego przywrócono nazwę Lesko.

Synagoga

okolice leskiego rynku

Przełom XIV/XV w. przyniósł Lesku nowego właściciela. Z nadania królewskiego dokonanego przez Władysława Jagiełłę, Lesko oraz przyległe dobra trafiły w ręce Kmitów z Wiśnicza herbu Szczerniawa. Między 1469/1470 r. Lesko uzyskało prawa miejskie. Po Stadnickich miasto przechodziło w ręce Ossolińskich, następnie Mniszchów, a w końcu Krasickich, którzy stawali się kolejno posiadaczami leskiego zamku

Park miejski

schody prowadzące do gotyckiej świątyni

plac przykościelny

Wśród zabytków Leska na uwagę zasługuje dawna Synagoga z przełomu XVI/XVII w. obecnie zamieniona na galerię sztuki. Ponadto Kościół farny pw. Nawiedzenia NMP z ok. 1539 r., w 1760 r. i 1889 r. dokonywano przebudów. Obok kościoła znajduje się barokowa dzwonnica (1725-1765). Wewnątrz kościoła mieści się płyta grobowa oraz epitafium poświęcone Franciszkowi Pułaskiemu, rotmistrzowi przemyskiemu oraz jednemu z przywódców konfederacji barskiej. Ponadto warto przejść się ulicami Leska by zobaczyć Ratusz miejski z 1894 r., kamienice z XVII- XIX w., dom parafiany z 1890 r. oraz cmentarz żydowski, na którym znajdują się nagrobki z 1600 r.!

domek przy uliczce prowadzącej do kościoła

Synagoga 

Dołączam mapę Leska, ze strony UMiG Lesko.